Strona po stronie

Książka Torańskiego powinna być przykładem, jak nie pisać o postaciach związanych z nazistowskimi obozami. I nie ma znaczenia, że Kat polskich dzieci opowiada o obozie dziecięcym w Łodzi, a nie jednym z większych i bardziej znanych obozów koncentracyjnych. Podtytuł tej książki – Opowieść o Eugenii Pol – sugeruje biografię, jednak bardzo trudno byłoby tę lekturę zaklasyfikować. Pierwsza i dość spora część opowiada o samym obozie, głównie za pośrednictwem wypowiedzi jego dawnych więźniów. Rozumiem, że było potrzebne takie wprowadzenie – dziecięcy obóz w Łodzi nie jest powszechnie znany – ale można to było zrobić inaczej… Dostaliśmy za to mocno powtarzające się (i nie tylko chodzi mi o to, że różni więźniowie powtarzali podobne historie, ale że jedną i tę samą wypowiedź autor przytaczał wielokrotnie) przykłady barbarzyńskiego traktowania dzieci, nieraz naturalistyczne, odpychające, dość obrzydliwe. A ja czytałam w życiu sporo literatury obozowej, nie oczekuję tu słodkich opisów – wiem jednak, że da się nawet ludzką tragedię opisać tak, by czytelnika od lektury nie odpychało. Torański nie poszedł jednak w tym kierunku.
Dotarłam w końcu do części poświęconych samej Eugenii Pol i wciąż trudno mi uznać Kata polskich dzieci za biografię. Autor pobieżnie przedstawił, jak doszło do tego, że młoda kobieta podpisała Volkslistę i trafiła jako pracowniczka do obozu w Łodzi, ale jej poprzednie życie nie miało większego znaczenia. Torański skupił się na samym obozie – znów mamy tu dziesiątki wypowiedzi dawnych więźniów (co ciekawe, niektóre były dla Pol pozytywne), po czym komentarze samej kobiety, oczywiście zaprzeczające oskarżeniom. Znów trochę opisów przemocy, po czym krótkie podsumowanie życia po obozie, areszt, proces. Dla mnie ta książka była mocno wybrakowana pod kątem biograficznym, za mało badań własnych autora, a za wiele cytatów (zwłaszcza tych nieprzyjemnych w lekturze). Na plus poruszenie ważnego i mało znanego tematu oraz przedstawienie opinii więźniów, zarówno negatywnie, jak i przychylnie nastawionych do Pol. Mimo to książki nie polecam – gdyby nie jej niewielka objętość, pewnie bym jej nie zmęczyła.

Przeczytane: 8.02.2023
Ocena: 4/10

Seria książek Kopra i Stańczyka o polskich Kresach to jedna z moich ulubionych serii historycznych ostatnimi czasy. Tym razem sięgnęłam po Kresy północy – książkę napisaną w innym stylu niż czytane przeze mnie poprzednio Ostatnie lata…. Tutaj autorzy wędrują po polskich Inflantach, a ciekawostki historyczne przeplatają się z opowieściami z podróży. Osobiście wolałam te lektury złożone z samych ciekawostek, ale z drugiej strony interesujące jest przeczytać, co dziś zostało z miejsc niegdyś należących do Polski. Choć województwo inflanckie należało do Rzeczpospolitej dość krótko, a na przestrzeni wieków tereny te wielokrotnie przechodziły z rąk do rąk (walczyli o nie głównie Rosjanie, Szwedzi i Polacy), to polskich śladów na tych terenach nie brakuje. Dziś należą one do Estonii i Łotwy, w której otwarcie mówi się o tym, że nie ma co upamiętniać wydarzeń związanych z walkami okupantów na tych terenach – i nie sposób Łotyszy nie rozumieć w tej kwestii. W lekturze warto się jednak skupić właśnie na historii, w tak fascynujący sposób opisanej przez autorów. Z Kresów północy dowiedziałam się bardzo dużo o tym fragmencie polskiej historii – w końcu zazwyczaj książki o dawnych kresach mówią o wschodzie: Lwów, Wilno, Grodno… A mniej się pamięta, że Ryga podlegała polskim władcom, że biało-czerwoną flagę nadał Tartu (drugiemu największemu miastu Estonii współcześnie) sam Stefan Batory… Jak i wszystkie poprzednie lektury z tej serii Kresy północy czytało się bardzo szybko, każdy rozdział wciągał i uzupełniał moją wiedzę. I zachęcał do podróży w ślady autorów, by odkrywać nieistniejące już od wieków województwo inflanckie 🙂 .

Przeczytane: 21.01.2023
Ocena: 7/10