Opublikowany w Biografie i wspomnienia

Behrouz Boochani – Tylko góry będą ci przyjaciółmi

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Tylko góry będą ci przyjaciółmi
Autor: Behrouz Boochani
Tytuł oryginału: No friend but the mountains
Tłumaczenie: Tomasz S. Gałązka
Literatura: kurdyjska
Wydawnictwo: Książkowe Klimaty, ArtRage

Chyba trochę czego innego się spodziewałam po tej książce – w efekcie niezbyt do mnie trafiła i nie do końca potrafię ją ocenić. Nie była słaba, wyobrażam sobie, że niektórych mogłaby poruszyć, do mnie jednak nieszczególnie trafiła. Może to też kwestia tego, że trochę różnej literatury obozowej / więziennej już czytałam, no i nie da się ukryć, że Tylko góry będą ci przyjaciółmi wielu tym książkom jednak nie dorównują. Niewątpliwie było dla mnie ciekawe dowiedzenie się czegoś o australijskim centrum dla uchodźców na wyspie Manus, bo nawet nie zdawałam sobie sprawy, że Australia zorganizowała coś takiego. Jednak potrzebowałam poczytać w internecie czegoś więcej o tym obozie, by całkowicie ułożyć sobie w głowie jego obraz i zrozumieć, co tam się działo, bo Boochani skupił się na własnych przeżyciach i obserwacjach. Ma to oczywiście sens, bo książka powstawała w oparciu o wysyłane przez niego z obozu wiadomości, które potem zebrano w całość i wydano pod tym właśnie tytułem. Autor nie miał dostępu do materiałów, które pozwoliłyby opisać historię obozu czy inne ciekawostki. Ale dostęp do tego miały inne osoby, które odpowiadały za złożenie wiadomości Boochaniego w całość i wydanie ich. Jednak zamiast zaserwować tu czytelnikom sensowne i konkretne wprowadzenie, dostaliśmy baaardzo długi wstęp tworzony przez różne osoby pracujące nad książką, bardziej tłumaczące jej formę niż uzupełniające treść. Mnie to wprowadzenie mocno wymęczyło i miałam momenty, gdy chciałam już przeskoczyć do głównej treści…
Sam tekst Boochaniego ciężko ocenić, bo nie wiadomo, ile tu zachowano jego pierwotnej formy, a ile stanowi wpływ redakcji i tłumaczenia. Nie trafiły do mnie fragmenty poetyckie, psuły mi one narrację, choć widzę, że dla niektórych stanowią one najlepszą część lektury 😉 . Jako miłośniczka literatury faktu najlepiej odnajdywałam się we wspomnieniach autora z podróży oraz w konkretnych opisach działania obozu (który sam Boochani nazywa więzieniem). Mamy tu zatem dużo obrazowych opisów życia obozowego, które są najmocniejszą stroną książki. Mamy poetyckie wstawki, czasem z kurdyjskimi odniesieniami i wspomnieniami autora, których forma nie przypadła mi do gustu. No i mamy długi wstęp napisany przez innych, opowiadający o samym powstawaniu książki. Na pewno jest to ważna lektura z perspektywy samej tematyki – dobrze, że powstała, że się przebiła, bo trzeba nagłaśniać taką działalność obozów i łamanie praw człowieka. Literacko jednak Tylko góry będą ci przyjaciółmi mnie wymęczyły, nie będzie to lektura, do której zechcę kiedyś wrócić.

Przeczytane: 31.10.2026
Ocena: 6/10

Opublikowany w Historia

David McWilliams – Pieniądz

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Pieniądz. Historia ludzkości
Autor: David McWilliams
Tytuł oryginału: Money: A Story of Humanity
Tłumaczenie: Diana Wierzbicka
Literatura: irlandzka
Wydawnictwo: Marginesy

Interesuję się historią, interesuję się ekonomią, więc z ogromną ciekawością sięgnęłam po Pieniądz, zwłaszcza że książkę reklamowano jako bestseller i zbierała całkiem dobre opinie. Powinnam może się skupić na lekturze tych gorszych ocen, to oszczędziłabym czas poświęcony tej książce… Dawno żadnej lektury nie męczyłam tak długo – Pieniądz liczy sobie niecałe 400 stron, a mi się to ciągnęło tygodniami. Językowo jest niby całkiem przystępnie, dopóki człowiek nie zacznie o tym stylu i języku dogłębniej myśleć. Jak na książkę o historii/ekonomii ten język jest zbyt luźny, za dużo tu własnych wstawek i komentarzy McWilliamsa. Już w pierwszych rozdziałach da się zauważyć, że facet nie darzy szczególną sympatią kościoła katolickiego (co przy jego irlandzkim pochodzeniu tym bardziej jestem w stanie zrozumieć), ale to, ile w książce o historii pieniądza znajdziemy negatywnych odniesień do religii katolickiej, to naprawdę mnie zaskoczyło. Sama nie jestem fanką kościoła, a te jego komentarze mnie irytowały, więc wyobrażam sobie, że dla osoby wierzącej mogłoby to być nie do zniesienia. A już punktem kulminacyjnym było porównanie entuzjazmu ludzi w związku ze wzrostem cen na giełdzie do tego, że człowiekowi staje i nie myśli tą częścią ciała, którą powinien. W jakim wieku jest grupa docelowa czytelników?
Wiele recenzji Pieniądza zachwala mnóstwo ciekawostek i faktów historycznych, które się w tej książce przewijają. Owszem, McWilliams nie stronił od ciekawostek, ale… Po pierwsze, są one bardzo chaotyczne, czasem czytamy sporo o różnych historiach i biografiach, które z tematem książki mają bardzo luźny związek. Autor wrzucił tu wszystko – historię, wojny, sztukę, religię, politykę. Oczywiście, można stwierdzić, że to miało jakiś związek z pieniędzmi, ale tak samo można stwierdzić, że wszystko na świecie ma z nimi związek, a taka lektura powinna się skupiać bardziej na tematach ekonomicznych. Po drugie, żałuję, że nie robiłam notatek na początku lektury, bo pamiętam, ile rzeczy mi tam zgrzytało z moją wiedzą historyczną. McWilliams wrzucał niesprawdzone fakty, albo takie, z którymi większość historyków się nie zgadza, generalnie miałam momenty, gdy przestawałam wierzyć w wiedzę historyczną autora (który zresztą historykiem nie jest). I znów, najbardziej mnie rozbroiło, gdy chciałam zgłębić którąś ciekawostkę, a Google w temacie wyrzuciło mi tylko jedno źródło – stronę związaną z historią pieniądza… I zaczęłam się zastanawiać, czy niektóre ciekawostki nie są po prostu wymyślone – nie udowodnię, choć może gdyby zacząć zgłębiać inne negatywne recenzje, to okazałoby, że już ktoś wszystkie historyczne nieścisłości tu wypunktował.
Nie jest tak, że z Pieniądza nie da się nic dowiedzieć, bo jednak McWilliams parę sensownych rzeczy tu przedstawił, do tego zakładam, że jednak zdecydowana większość faktów i ciekawostek, choć słabo opisana, to jednak jest prawdziwa i może skłonić czytelników do zgłębiania historii pieniądza. Historii, która niewątpliwie jest bardzo fascynująca. Tylko nie w tej formie, w jakiej przedstawił ją ten irlandzki ekonomista…

Przeczytane: 31.10.2026
Ocena: 3/10

Opublikowany w Reportaż

Jagoda Grondecka – Emirat to my

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Emirat to my. Jak talibowie odbijali Afganistan
Autorka: Jagoda Grondecka
Literatura: polska
Wydawnictwo: Czarne

Jagodę Grondecką obserwuję na instagramie od lat i jej relacje z Afganistanu były dla mnie zawsze niezmiernie fascynujące. Ucieszyła mnie więc informacja, że dziennikarka wydała reportaż poświęcony temu, Jak talibowie odbijali Afganistan. Bez zaskoczenia, Emirat to my okazał się wciągającym i ciekawym reportażem, dzięki któremu zrozumiałam dużo więcej z sytuacji w tym kraju. Grondecka skupia się na kilku ostatnich latach, jednak nie zabrakło tu też tła historycznego, które pozwalało zrozumieć, dlaczego talibowie mogli liczyć jednak na pewne poparcie w kraju, mimo surowej i momentami brutalnej polityki.
Jak nie jestem fanką zauważalnej obecności autora/autorki reportażu w książce, tak u Grondeckiej niezbyt mi to przeszkadzało. W końcu sama uczestniczyła w wielu wydarzeniach, jak chociażby ewakuacji z Afganistanu w 2021 roku, więc trudno byłoby się tu nie dzielić własnymi doświadczeniami. Niestety, muszę dołączyć tu do grona narzekających na zbyt szczegółowe opisy ratowania kota, bo choć szanuję autorkę za zabranie zwierzaka do Polski, to jednak na tle innych opisywanych wydarzeń wydało mi się to trochę groteskowe. Był to dla mnie jednak jedyny zgrzyt, resztę książki czytało mi się naprawdę bardzo dobrze.
Grondecka porusza też mnóstwo ciekawych tematów, które pozwalają spojrzeć na Afganistan z nieznanej nam strony. O prawie szariatu wszyscy pewnie słyszeli, ale ciekawie było zajrzeć do sądu i zrozumieć, że zwykłym ludziom naprawdę zależy na tym, by żyć zgodnie z tym prawem i by było ono przestrzegane. Wszyscy słyszeli o ograniczeniu praw kobiet do nauki, ale kto słyszał o tajnych kompletach dla dziewczynek czy o tym, że wielu talibów chciało, by ich córki się uczyły i sami byli zszokowani decyzją swoich władz? A jaką ciekawostką było czytanie o produkcji opium w Afganistanie i jak przejęcie władzy przez talibów wpłynęło na światowy rynek narkotyków… Zdecydowanie ciekawostek u Grondeckiej nie brakuje i zaserwowała je w bardzo przystępny sposób. Historia miesza się tu z opowieściami zwykłych ludzi, tworząc naprawdę wartościowy reportaż – bardzo polecam.

Przeczytane: 22.10.2026
Ocena: 8/10

Opublikowany w Reportaż

red. Beata Szady – Dziobak literatury

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Dziobak literatury. Reportaże latynoamerykańskie
Redakcja: Beata Szady
Literatura: latynoamerykańska
Wydawnictwo: Dowody

Zawsze mam problem z oceną zbioru tekstów, bo rzadko kiedy wszystkie trzymają zbliżony poziom – i z reportażami wcale nie było tu łatwiej niż z opowiadaniami 😉 . Dziobak literatury to właśnie zbiór reportaży z krajów latynoskich pod redakcją dziennikarki Beaty Szady, która w reportażach z tamtej części świata się specjalizuje. Szady każdy z tekstów opatrzyła swoim komentarzem, a z komentarzy tych możemy dowiedzieć się co nieco zarówno o autorach, jak i o warunkach, w jakich przyszło im tworzyć. Muszę przyznać, że te wstawki od redaktorki to naprawdę świetny dodatek do głównych tekstów – nie tylko sporo się z nich dowiedziałam, ale też w fajny sposób wprowadzały mnie one w lekturę.
Dziobak literatury to 11 krótszych lub dłuższych reportaży z różnych krajów, a tematy w nich poruszane są naprawdę różnorodne. Przyznam, że najmniej do mnie trafiły tzw. portrety (los perfiles) poświęcone danej osobie – tutaj mogliśmy poczytać o Garcii Marquezie w oczach jego dentysty oraz o urugwajskiej poetce Idei Vilariño. Za to bardzo mocno wciągnęły mnie – zresztą jak zwykle – trudniejsze tematy. Martínez i jego opowieść o brutalnym ataku na busa w Salwadorze oraz klasyk literatury argentyńskiej, Caparrós, w swoim spacerze po upadającym Caracas (to najdłuższy reportaż w zbiorze, ale zdecydowanie jeden z najlepszych). Ciekawie mi się czytało też o urugwajskich Hitlerach czy o ulubionym napoju Peruwiańczyków – Inca Coli. Jak widać, w Dziobaku literatury znajdziemy reportaże najróżniejsze, pokazujące z wielu różnych perspektyw dane kraje. Nie każdy tekst zostanie ze mną na dłużej, ale nawet te, które mniej do mnie trafiły, były przystępne w odbiorze dzięki wprowadzeniom Szady. A ja z chęcią jeszcze kiedyś sięgnę po latynoamerykańskie reportaże, choć raczej będę unikać portretów 😉

Przeczytane: 18.10.2026
Ocena: 7/10

Opublikowany w Reportaż

Joanna Kuciel-Frydryszak – Służące do wszystkiego

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Służące do wszystkiego
Autorka: Joanna Kuciel-Frydryszak
Literatura: polska
Wydawnictwo: Marginesy

Bardzo mi swego czasu przypadły do gustu Chłopki Kuciel-Frydryszak, wiedziałam więc, że pewnego dnia sięgnę i po Służące do wszystkiego. Trochę wiedziałam, czego się spodziewać, bo wątek dziewczyn ze wsi wyjeżdżających do miasta na służbę przewijał się i w Chłopkach – z ciekawością więc przeczytałam rozwinięcie tego tematu. Autorce znów udało się świetnie przedstawić informacje z gazet, ciekawostki historyczne, dane statystyczne, a to wszystko połączone z indywidualnymi historiami służących oraz ludzi, którzy z ich pomocy korzystali (tu przewijają się i bardziej znane nazwiska, jak chociażby Gombrowicz) – całość dała kompleksowy obraz sytuacji polskich służących do wszystkiego, głównie w pierwszej połowie XX wieku.
Przyznam, że nie zdawałam sobie sprawy ze skali występowania służby w mieszczańskich domach w Polsce, jednak to, jak traktowano te kobiety (bo w ogromnej większości były to kobiety) niestety wcale mnie nie zaskoczyło. Ich życie było niezwykle ciężkie, często rezygnowały z założenia własnej rodziny, poświęcając cały czas i energię na rodzinę, w której służyły, a nierzadko spotykały się z wrogością lub choćby nieufnością. Polski sejm okresu międzywojennego niewiele zrobił dla tej grupy – jakby nie patrzeć – zawodowej i w tej formie przestała istnieć dopiero za PRL-u. Nie zabrakło tu także wątków religijnych (m.in. ciekawy aspekt polskich służących w żydowskich domach), a nawet kryminalnych. Czyta się tę książkę naprawdę świetnie i nie sposób nie podziwiać ogromu pracy, jaką Kuciel-Frydryszak włożyła w zebranie i usystematyzowanie materiałów stanowiących bazę Służących do wszystkiego. To naprawdę ciekawa i wartościowa lektura, może nie zachwyciła mnie aż tak bardzo jak Chłopki, wciąż jednak szczerze i mocno polecam 🙂

Przeczytane: 16.10.2026
Ocena: 8/10

Opublikowany w Reportaż

Ben Rawlence – Miasto cierni

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Miasto cierni. Największy obóz dla uchodźców
Autor: Ben Rawlence
Tytuł oryginału: City of Thorns
Tłumaczenie: Sergiusz Kowalski
Literatura: brytyjska
Wydawnictwo: Czarne

Bardzo dobry i ciekawy reportaż, który spełnił swoją funkcję – przybliżył nieznaną mi właściwie wcześniej tematykę funkcjonowania obozu dla uchodźców w kenijskim Dadaab, a także zachęcił do dalszego zgłębiania tego tematu. Było to zresztą konieczne, bo Miasto cierni wydano na początku 2016 roku, więc i tak byłam ciekawa tego, co działo się z obozem w kolejnych dziesięciu latach. Dadaab powstał na początku lat dziewięćdziesiątych i stał się schronieniem głównie dla Somalijczyków – do granicy z Somalią jest stąd zaledwie ok. 100 km. Rawlence przez lata odwiedzał obóz, rozmawiał zarówno z uchodźcami, jak i pracownikami humanitarnymi, analizował sytuację polityczną w Somalii i Kenii, a także reakcje społeczności międzynarodowej na klęski głodu i wojnę domową w Somalii. Autor ciekawie pokazuje, jak bardzo zmieniło się życie w obozie od wybuchu wojny w Syrii, gdy uwaga organizacji charytatywnych przeniosła się na nowy konflikt. Przyznam bez bicia – o Dadaab nie wiedziałam właściwie nic i ciekawie było czytać o funkcjonowaniu takiego obozu od środka, nawet jeśli liczący ok. 400 tysięcy mieszkańców obóz nie może już liczyć na wcale niezaszczytne miano największego na świecie (tutaj internet podpowiada raczej Kutupalong w Bangladeszu). Rawlence skupia się tu na tragediach i sposobach na przeżycie indywidualnych ludzi, ale łatwo można przenieść ich przeżycia i odczucia na ogół uchodźców w obozie.
Spodobał mi się styl autora i dobrze mi się Miasto cierni czytało, choć pojawiały się czasem drobne zgrzyty, bo Rawlence nie zawsze radził sobie z ukrywaniem własnych komentarzy i opinii – nie lubię tego w reportażach, dajmy czytelnikom dojść do własnych wniosków. Nie obraziłabym się też, gdyby jeszcze bardziej rozwinąć wątki polityczno-historyczne, zwłaszcza dotyczące samej Somalii, bo momentami miałam wrażenie, że więcej tu Kenii niż Somalii, jeśli chodzi o politykę. Mimo tych uwag, uważam, że Miasto cierni to ciekawa i wartościowa lektura i nawet w dziesięć lat po premierze dobrze się ten reportaż czyta, nie czuję, żeby cokolwiek tu straciło na aktualności z upływem czasu.

Przeczytane: 14.10.2026
Ocena: 8/10

Opublikowany w Reportaż

Philip Gourevitch – Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami
Autor: Philip Gourevitch
Tytuł oryginału: We wish to inform you that tomorrow we will be killed with our families. Stories from Rwanda
Tłumaczenie: Adrian Stachowski
Literatura: amerykańska
Wydawnictwo: Filia

Nie jest to mój pierwszy reportaż o Rwandzie – czytałam już Tochmana i Hatzfelda, ale od tamtych lektur upłynęło już wiele lat i dobrze było sobie odświeżyć informacje. Sięgając po Pragniemy zawiadomić…, warto mieć jednak świadomość, że książka ta powstała w latach dziewięćdziesiątych, gdy większość czytelników miała ludobójstwo w Rwandzie na świeżo w pamięci, a i media pewnie od czasu do czasu o nim przypominały. Dziś, po upływie ponad trzydziestu lat, trudno kojarzyć wszystko dokładnie – w tym sytuację polityczną w regionie i nazwiska afrykańskich polityków i przywódców wojskowych z tamtych lat, co może nieco utrudniać odbiór reportażu. Dlatego nie jest to najlepsza książka na pierwsze spotkanie z Rwandą z 1994 roku, jednak dla tych, co mają już jakąś wiedzę w temacie, jest to naprawdę świetne jego rozszerzenie. Gourevitch podróżował wielokrotnie do Rwandy tuż po ludobójstwie, a także odwiedzał obozy dla uchodźców Hutu w sąsiednich krajach. I w gruncie rzeczy jego książka jest mniej o samym 1994 roku – choć naturalnie dostaniemy tu analizę wcześniejszej sytuacji politycznej oraz podsumowanie najważniejszych wydarzeń – a bardziej o jego konsekwencjach. Autor skupia się też bardzo mocno na społeczności międzynarodowej, jak świat zawiódł Rwandę w chwili największej potrzeby, a potem jeszcze wspierał morderców ukrytych w obozach za granicą.
Jak na tak ciężki temat Gourevitch napisał zaskakująco przystępną książkę. Bardzo pobieżnie opisał okrucieństwa ludobójstwa, co powinno przypaść do gustu tym, którzy nie lubią czytać o szczegółach masakry – wciąż jednak dostajemy tu kilka przykładowych obrazów, w zupełności wystarczających mojej wyobraźni. Pragniemy zawiadomić… trafia też do mnie językowo, choć nie jest to jakoś szczególnie wybitna lektura pod tym względem – ot, po prostu dobrze i szybko mi się ją czytało. Na początku nieco chaotyczna, szybko wpada w rytm chronologicznych wydarzeń i już później całkiem nieźle się go trzyma w ciekawy sposób łącząc historię ofiar, morderców, próby budowania nowej rwandyjskiej polityki oraz reakcje społeczności międzynarodowej. To była dobra i wartościowa lektura, po której naszła mnie ochota, by sobie odświeżyć reportaże Tochmana i Hatzfelda.

Przeczytane: 29.09.2026
Ocena: 8/10

Opublikowany w Literatura piękna

Mikita Franko – Dni naszego życia

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Dni naszego życia
Autor: Mikita Franko
Tytuł oryginału: Дни нашей жизни
Tłumaczenie: Joanna Krystyna Radosz
Literatura: kazachska / rosyjska
Wydawnictwo: dziwny pomysł

Na lekturę Dni naszego życia Franko miałam ochotę już od jakiegoś czasu i wreszcie się za nią zabrałam 🙂 . Autor początkowo opisywał swoje dzieciństwo i dorastanie na blogu, a gdy ten zaczął cieszyć się sporą popularnością, w oparciu o niego powstała cała powieść. Warto zaznaczyć, że choć książka bazuje na doświadczeniach autora, a główny bohater nosi jego imię, nie są to jednak dokładnie wspomnienia Franko – jego życie miesza się tu z fikcją literacką. Nie da się jednak ukryć, że mały Miki nie miał łatwego dzieciństwa. Ojca nie poznał, matka zmarła, gdy był bardzo mały, a chłopiec trafił pod opiekę jej brata. Wujek Sława okazał się być przyjaznym chłopcu artystą, był jednak pewien problem… Sława był gejem, mieszkał ze swoim partnerem, Lwem, a wszystko to działo się w jakby nie patrzeć mocno homofobicznej Rosji. Miki z czasem nauczył się nazywać obu mężczyzn tatą i przywiązał się do swojej tęczowej rodziny, jednak z wieloma aspektami ciężko mu było sobie pogodzić. Niemożność zapraszania znajomych do domu bez zapowiedzi i kłamanie otoczeniu, z kim mieszka, to tylko część kwestii, które sprawiają, że chłopiec robi się coraz bardziej zamknięty w sobie i czuje, że odstaje od otoczenia.
Przyznam, że nie jestem fanką książek pisanych z perspektywy dziecka, zazwyczaj irytuje mnie prostota tekstu i niedojrzałość bohatera. W Dniach naszego życia zaskakująco mi to niezbyt przeszkadzało – owszem, książka była napisana prostym językiem, ale bardzo pasowało mi to do Mikiego. No i chłopiec był zaskakująco dojrzały jak na swój wiek, a zarazem nie były mu obce typowo dziecięce zagrywki i myśli. Ku mojemu zaskoczeniu mniej przypadły mi do gustu późniejsze rozdziały, gdy bohater był w okresie dojrzewania, buzowały w nim hormony i agresja – łatwiej było mi się jakoś wczuć w emocje dziecka niż nastolatka. Mimo wszystko uważam, że Franko dobrze oddał tę mieszankę emocji targającą bohaterem.
Myślę, że jest to ciekawa i wartościowa lektura, fajnie oddaje trudności wychowywania się w tęczowej rodzinie w Rosji, a zarazem przełamuje sporo stereotypów. Nie zachwyciła mnie aż tak, jak się tego spodziewałam – może bardziej by do mnie trafiły wspomnienia z dzieciństwa z punktu widzenia osoby dorosłej, kto wie – ale wciągnęłam się w tę powieść i bardzo się cieszę, że ją przeczytałam. I z chęcią sięgnę po kontynuację, jeśli zostanie kiedyś przetłumaczona na język polski 🙂

Przeczytane: 28.09.2026
Ocena: 7/10

Opublikowany w Literatura piękna

Jakub Małecki – Obiekty głębokiego nieba

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Obiekty głębokiego nieba
Autor: Jakub Małecki
Literatura: polska
Wydawnictwo: Sine Qua Non

Naprawdę polubiłam twórczość Małeckiego i choć Obiekty głębokiego nieba nie znajdą się wśród moich ulubionych książek, to była to fajna, przyjemna i wciągająca lektura. Autor pisze tak, że nawet o ludzkich problemach czyta się dość lekko, a jego bohaterowie wydają się żywi i prawdziwi. Tutaj taką postacią był główny bohater, Janek – nie do końca za to trafiła do mnie postać jego żony, Igi, i w ogóle cała ta ich relacja… Małżeństwo poznajemy w dość dziwnym momencie, bo po latach bycia razem dość spontanicznie angażują się w relację swingerską z parą nowych znajomych. Przyznam, że czytałam te pierwsze rozdziały i jakoś nie pasowały mi do twórczości Małeckiego, zastanawiałam się, w którą stronę to zmierza. Oczywiście, jak się można było spodziewać, otwarcie związku sporo namieszało w obu małżeństwach. Jednak szybko okazało się, że to nie relacja Janek – Iga jest tą najważniejszą i najciekawszą w książce. Zdecydowanie bardziej przypadła mi do gustu historia życia i choroby ojca głównego bohatera, oraz to pogłębianie się relacji dwóch mężczyzn, gdy pojawia się świadomość, że ojciec jednak powoli odchodzi… Wciągnęła mnie ta opowieść, a choć jej zakończenie niezbyt do mnie trafiło, tak samo jak przeskoki czasowe w ostatnich rozdziałach, to całość przeczytałam naprawdę szybko, a lektura świetnie sprawdziła się jako przerywnik od trudniejszej literatury faktu :). No i nie da się zaprzeczyć, że wątki ze świniami i lisem dość ciekawie urozmaicają historię ;).

Przeczytane: 21.09.2026
Ocena: 7/10

Opublikowany w Historia

Zeinab Badawi – Afrykańska historia Afryki

Opublikowany Autor Gabi
Tytuł: Afrykańska historia Afryki. Od narodzin człowieka do niepodległych państw
Autorka: Zeinab Badawi
Tytuł oryginału: An African History of Africa
Tłumaczenie: Agnieszka Sobolewska
Literatura: brytyjska
Wydawnictwo: HI:STORY

Z jaką ciekawością sięgałam po tę książkę i jak rozczarowana się czułam po lekturze, to aż brak mi słów… Napiszę więc recenzję 😉 . Choć interesuję się historią nie od dziś, musiałam przyznać, że niewiele wiedziałam o afrykańskiej historii. Poza Egiptem, bo tu akurat czytam całkiem sporo. Możliwość spojrzenia na historię kontynentu nie przez pryzmat kolonistów (choć autorka w sumie wychowała i wykształciła się w Wielkiej Brytanii i da się to odczuć) wydawała mi się czymś naprawdę fascynującym, szybko jednak sporo rzeczy zaczęło mi zgrzytać.
Badawi nie jest historyczką, tylko dziennikarką, co samo w sobie nie znaczy, że nie potrafiłaby napisać dobrej książki historycznej, ale… Wymagałoby to ogromnego researchu i przebrnięcia przez mnóstwo materiałów, bo Afryka jest ogromnym i niesamowicie różnorodnym kontynentem. Tymczasem autorka podeszła do swojej książki jak do innych dziennikarskich tematów – jeździła po Afryce i rozmawiała z różnymi ludźmi o historii, a na podstawie ich opowieści tworzyła kolejne rozdziały. I żeby to chociaż byli historycy! Czasem to był pracownik muzeum, innym razem pastor, polityk, brat wnuka kuzyna jakiejś ważnej osobistości sprzed lat… Sama zaś Badawi otwarcie pisała, że pojechała do X, by dowiedzieć się czegoś o historii tego miejsca od osoby Y. Jest to dla mnie najbardziej abstrakcyjny sposób zbierania materiałów do książki historycznej, jaki można sobie wyobrazić… Oczywiście w takim materiale nie brakuje osobistych opinii autorki i jej rozmówców w ilościach zdecydowanie niepasujących do książki naukowej. Do tego śmiem wątpić, czy autorka zawsze weryfikowała to, co mówią jej rozmówcy. Afrykańska historia Afryki zaczyna się od rozdziału o Egipcie, o którym jakąś wiedzę tu posiadam i szybko zaczęłam ją kwestionować w zetknięciu z faktami Badawi. Przedstawianie nierozstrzygniętej bitwy pod Kadesz jako egipskiego zwycięstwa czy mówienie o tym, że wiemy na pewno, ile było dynastii, gdy egiptolodzy mają tu różne zdania i różnie liczą. A to tylko przykład, różnych mniejszych i większych nieścisłości wpadło mi w oko więcej, szybko więc zaczęłam się zastanawiać, na ile wiarygodne są informacje z kolejnych rozdziałów, gdzie źródłem autorki był na przykład lokalny ksiądz… Nie umiałam podchodzić do Afrykańskiej historii Afryki jako lektury popularnonaukowej, a przecież do tego aspirowała. Sama autorka pytała na początku, ilu afrykańskich władców byśmy byli w stanie wymienić, ale jeśli jej celem było sprawienie, że po lekturze będę rzucała imionami i nazwiskami, to tym bardzo jej to nie wyszło. Jak na trochę ponad 500 stronach zmieścić historię całego kontynentu inaczej, niż streszczając wszystko maksymalnie? Ja miałam poczucie, jakbym czytała napisany luźnym językiem podręcznik do historii, gdzie bohaterowie zmieniali się co akapit, a większość ważnych wydarzeń była opisana jednym czy dwoma zdaniami. Dodając do tego dość trudne z naszego punktu widzenia nazwiska, nie ma szans, by coś bardziej utkwiło w pamięci.
Szczerze myślę, że Afrykańska historia Afryki miała spory potencjał, który autorka mocno zaprzepaściła. Owszem, zaserwowała tu sporo ciekawostek, których szukałam potem w internecie, by dowiedzieć się czegoś więcej. Parę miejsc – jak kościoły skalne w Lalibeli – dodałam na swoją listę miejsc, które chcę koniecznie odwiedzić, więc pod tym względem cieszę się, że po tę lekturę sięgnęłam. Całościowo mam jednak poczucie, że to był za duży temat jak na jedną książkę. I o ile rozumiem, że o wielu dawnych cywilizacjach nie mamy zbyt dużo informacji, więc te rozdziały siłą rzeczy musiały być krótsze, to jednak zdecydowanie zbyt ogólnikowo Badawi potraktowała też XX wiek, który Afryce przyniósł ogromne zmiany. Mam po tej lekturze ogromny niedosyt.

Przeczytane: 18.09.2026
Ocena: 5/10