Strona po stronie

Spodziewałam się po tym reportażu trochę czego innego i różnorodność poruszonym w nich tematów okazała się dla mnie pozytywnym zaskoczeniem. Myślałam, że to będzie książka o tytułowym znikaniu, czyli jak polskie podejście do macierzyństwa sprawia, że kobiety, zostając matkami, ograniczają życie prywatne i zawodowe, by skupić się na dziecku. I tak, takie wątki też się tu przewijają, ale to tylko ułamek opowieści, które zdecydowała się tu przytoczyć Dudek. Każda historia jest inna, każda warta opowiedzenia. Mamy więc kobiety, które dzieci chciały i dla których macierzyństwo, choć czasem ciężkie, było jednak upragnione i naturalne. Są też takie, które chciały, ale zderzenie z rzeczywistością było na tyle brutalne, że szybko pożałowały decyzji, której nie dało się jednak cofnąć. Są i takie, które nie chciały, ale nie miały dostępu do aborcji / nigdy by się na nią nie zdecydowały, a potem albo męczyły się z dzieckiem, albo je porzucały. Są kobiety, które po latach bezowocnych starań podjęły decyzję o adopcji. A na to wszystko nakładają się jeszcze inne komplikacje – co, jeśli… zamiast ojca jest druga matka?; dziecko okazuje się osobą trans?; matka jest niewidoma/głucha i wszyscy współczują ciąży?; pojawia się śmiertelna choroba i perspektywa osierocenia małych dzieci?; związek jest przemocowy lub pojawia się w nim alkohol?; albo najgorzej: dziecko popełnia samobójstwo…? To nie są proste opowieści i niewiele kobiet, decydując się na macierzyństwo (albo kiedy się ono im przytrafia nieplanowane) zastanawia się, co zrobi, gdy przydarzy im się któraś z podobnych historii. I choć sama dzieci nie mam i mieć nie zamierzam, to zgadzam się z opiniami, że tę książkę powinna przeczytać każda kobieta, która o macierzyństwie myśli. Znikając to zbiór poruszających i napisanych przystępnym językiem opowieści – autorki tu prawie nie ma, pozwala ona mówić swoim bohaterkom. A dla nich nie ma tabu, nie ma, że matce nie wypada narzekać, płakać, krzyczeć. Bo nie ma co tkwić w fałszywym przekonaniu, że inne sobie radzą, tylko ja widać nie – wiele osób sobie nie radzi i warto o tym mówić, prosić o pomoc, stawiać sobie poprzeczkę na realistycznym poziomie.

Przeczytane: 28.09.2023
Ocena: 7/10

Wysokie oceny na portalach książkowych nie dziwią, bo Chłopki to naprawdę świetny reportaż. Kuciel-Frydryszak w swoich opowieściach skupia się głównie na XIX i pierwszej połowie XX wieku, ukazuje, jak bardzo zmieniła się polska wieś w tak krótkim czasie, jaki minął od tej porty. Bo Chłopki opowiadają nie tylko o wieśniaczkach, ale czasem i bardziej ogólnie o życiu na wsi – w niektórych rozdziałach nieco brakowało mi tego kobiecego aspektu, który sugerowałby tytuł, większość jednak faktycznie skupia się na kobiecej pracy i życiu na wsi tych parę dekad temu. A to życie było, delikatnie to ujmując, bardzo trudne. Bieda, głód, pełen patriarchat i przemoc w rodzinie, brak edukacji i analfabetyzm – życie, od którego wiele chciałoby uciec, ale naprawdę niewielu się udało. Uciekać można było do miasta lub za granicę, jednak dla niewykształconych chłopek często była to zamiana jednej ciężkiej pracy na inną – wciąż jednak bez chęci powrotu na wieś. Wiele przytoczonych w reportażu opowieści może przerazić współczesnego czytelnika, mnie poruszyły te o ukrywanym kazirodztwie czy podejście, że utrata dziecka boli mniej niż strata zwierzęcia, bo zwierzę to żywiciel rodziny, a dziecko… no umierają, trudno się mówi, będą kolejne. Kuciel-Frydryszak sięgała zarówno po historyczne źródła, jak chociażby listy sprzed kilkudziesięciu lat czy pisane na konkursy w gazetach pamiętniki; ale też rozmawiała z osobami, które pamiętają opowieści swoich babek i prababek, są w stanie przytoczyć część ich wspomnień. Własne badania autorki przeplatane z wypowiedziami i cytatami z materiałów źródłowych tworzą spójną i bardzo ciekawą całość – bardzo dobrze napisaną, zdecydowanie nieprzegadaną, ale ukazującą problematykę z różnych perspektyw. Bardzo polecam!

Przeczytane: 12.09.2023
Ocena: 9/10

Ciekawy, zgrabnie napisany, choć niewyczerpujący całkowicie tematu reportaż o alkoholizmie kobiet w Polsce. Omilianowicz oparła książkę głównie o wypowiedzi swoich rozmówców, co w tym przypadku sprawdziło się całkiem dobrze – osoby, które same doświadczyły alkoholizmu (pijąc bądź będąc bliskimi osób pijących) wyciągają tu z własnych doświadczeń na tyle jasne wnioski, że nie ma potrzeby tego komentować dodatkowo. Picie kobiet różni się od picia mężczyzn pod wieloma względami: wciąż panuje na nie mniejsze przyzwolenie społeczne (trochę się to jednak zmienia z czasem), kobiety szybciej zauważają problem, a jednym z najczęstszych powodów, dla których chcą coś z nim zrobić, jest ryzyko utraty dzieci. Mimo wszystko o alkoholizmie kobiet mówi się niewiele, bo głównym towarzyszącym mu uczuciem jest wstyd. Autorka rozmawiała nie tylko z alkoholiczkami lub dorosłymi dziećmi alkoholiczek, ale też z osobami odpowiedzialnymi za terapię, naświetlając problematykę z różnych stron. Mistrzynie kamuflażu to zbiór smutnych opowieści ukazujących, jak łatwo wpaść w nałóg (czasem nawet nie zdając sobie sprawy z powodów) i jak trudno z niego wyjść. Bo alkoholik na zawsze zostaje alkoholikiem, najwyżej może liczyć, od ilu lat już nie pije, choroba jednak pozostaje w środku. Książka jest krótka, czyta się ją szybko, stanowi jednak całkiem fajne wprowadzenie do tematu – warto ją przeczytać 🙂 .

Przeczytane: 11.09.2023
Ocena: 7/10

Miałam wysokie oczekiwania co do Głuszy, a reportaż Goc je jeszcze przerósł – książka wciągnęła mnie od pierwszej strony. A przecież nie był mi to całkowicie obcy temat, miałam niedosłyszącą przyjaciółkę, która sporo mi opowiadała o tym świecie, jednak głównie z perspektywy osoby dorosłej, tzw. wyrehabilitowanej, czyli mówiącej i w miarę normalnie funkcjonującej w słyszącym społeczeństwie. Anna Goc zgłębia jednak zupełnie inny świat, dużo uwagi poświęcając dzieciom i ich wychowaniu. Autorka opowiada zarówno o słyszących dzieciach głuchych rodziców, które właściwie całe swoje dzieciństwo robiły za tłumaczy, jak i o dzieciach urodzonych jako głuche. Słyszący rodzice często w myśl nietrafnie rozumianego dobra dziecka skupiają się na nauczeniu go mowy, rezygnując z języka migowego, nie rozumiejąc, że dla osoby niesłyszącej język polski zawsze będzie językiem obcym. Wielu z dorosłych nie chciało się uczyć migania i głuche dzieci w ogóle zaczynały komunikować się dopiero, kiedy trafiały do specjalistycznych placówek – niektóre wkraczają w wiek nastoletni, nie znając żadnego języka… Najbardziej poruszyło mnie wyznanie głuchego, że rodzice to go chyba nigdy nie kochali, skoro nie uznali, że warto się dla niego nauczyć migać, że warto się z własnym dzieckiem porozumiewać… To jest trudny reportaż, świetnie ukazujący, jak ciężka jest sytuacja osób głuchych w Polsce, jak nie sprzyja im państwo i społeczeństwo i, przede wszystkim, jak niewielka jest wiedza o problemach osób głuchych wśród słyszących. Głusza jest bardzo potrzebną książką, która powinna wielu czytelnikom uświadomić problemy, o których dotąd nie mieli pojęcia – w tym reportażu nie ma dla mnie ani jednego zbędnego słowa, za to wiele tematów można by jeszcze mocno rozbudować. Mnie też przeraziła świadomość, że w Polsce żyje sporo osób, dla których jedynym językiem jest język migowy i te osoby nie są w stanie bez pomocy funkcjonować we własnym kraju. Że w tym kraju są traktowani jak osoby z niepełnosprawnością, mimo że są w pełni sprawne, nie mają tylko wspólnego języka z resztą społeczeństwa, bo nie słyszą, nie znają polskiego, a okazuje się, że nawet w ośrodkach dla głuchych nie każdy z pracowników zna język migowy… Gorąco polecam ten reportaż – jest krótki, czyta się go bardzo szybko, a myślę, że zostanie w pamięci na długo.

Przeczytane: 11.09.2023
Ocena: 9/10

Ludowy antyklerykalizm Rauszera to książka, nad oceną której się długo zastanawiałam. Z jednej strony porusza ona bowiem bardzo ciekawą tematykę, autor zrobił naprawdę porządny research i nie brakuje tu dobrych materiałów, a z drugiej – rozdziały są, niestety, bardzo nierówne i jest coś w stylu pisania Rauszera, co mi nieszczególnie podchodziło. Autor opisuje stulecia polskiej historii w oparciu o dostępne materiały (pamiętniki, listy, artykuły prasowe, spisane piosenki czy legendy) pod kątem podejścia ludu do kościoła. I przez lud rozumie się tu nie szlachtę, która z klerem zazwyczaj żyła za pan brat, co zwykłych chłopów, którzy zawsze stanowili przecież większość mieszkańców kraju. A chłopi, choć szczerze wierzący, wcale nie mieli po drodze z kościołem – religia zorganizowana była tu często narzucana siłą. Zresztą jak inaczej miało by być, gdy – w przeciwieństwie do choćby protestantyzmu – kościół katolicki nie chciał, by lud umiał czytać i rozumieć Słowo Boże, więc msze odbywały się po łacinie, a po Pismo Święte nikt poza wysoko urodzonymi nie sięgał. Księża kojarzyli się chłopom przede wszystkim z pańszczyzną, z zakazami i ograniczeniami, no i nie były to dobre skojarzenia. Zmianę przyniósł tu dopiero komunizm, gdy kościół stanął w opozycji do władzy i stał się bezpiecznym miejscem dla ludzi… Trwało to jednak tyle, ile trwał sam system, a od jego upadku odejście ludu od kościoła jest znów widoczne, nie bez powodu Polska znajduje się w czołówce najszybciej laicyzujących się krajów. Rauszer sporo pisze też o tym współczesnym polskim antyklerykalizmie i tego było dla mnie może trochę za dużo – są to w końcu tematy dość powszechnie znane, jeśli śledzi się media, nie czytałam tych rozdziałów więc z taką samą ciekawością jak tych poświęconych historii. Warto jednak zapoznać się z Ludowym antyklerykalizmem, żeby zweryfikować swoje podejście do tej zawsze katolickiej, religijnej Polski… 😉

Przeczytane: 7.09.2023
Ocena: 6/10