Strona po stronie

Zobaczyłam okładkę, która wywołała uśmiech na mojej twarzy, przeczytałam spis rozdziałów i już na start pomyślałam, że Rosja Strzyżewskiego powinna mi się spodobać. Po wielu reportażach poświęconych Putinowi i sytuacji politycznej wschodniego mocarstwa ciekawie było sięgnąć po książkę opowiadającą nie o prezydencie, ale o zwykłych ludziach. Oczywiście w liczącej ledwo ponad 300 stron książce nie da się opowiedzieć o wszystkich problemach, z jakimi muszą na co dzień mierzyć się Rosjanie, autor jednak tak umiejętnie dobrał tematy, by czytelnika nieustannie coś zaskakiwało. Dla mnie najbardziej szokujące – a zarazem i wciągające – były rozdziały poświęcone problemom, z którymi państwo ewidentnie sobie nie radzi: infrastrukturze (pożary, pękające rury z gorącą wodą),bezdomnym psom czy wypadkom samochodowym (tutaj Strzyżewski opisał dużo więcej przyczyn niż tylko przychodząca od razu na myśl jazda po alkoholu). Państwo, które ma (albo przynajmniej miało przed agresją na Ukrainę) środki, by większość tych problemów rozwiązać, ale ma też zupełnie inne priorytety niż dobrobyt własnych obywateli…
Strzyżewski przywołuje tu wiele danych statystycznych na poparcie swoich tez i dla mnie, która takie dane uwielbia, było to dużym plusem lektury. Liczne ciekawostki poparte liczbami i odniesieniami do źródeł uwiarygodniają poruszane przez Strzyżewskiego problemy – istotna rzecz w czasach wydawania wielu reportaży niemal pozbawionych bibliografii 🙂 . Rosję czytało mi się świetnie przez pierwszych osiem (na dziesięć) rozdziałów i dopiero w dziewiątym – poświęconym znachorom, wróżbitom itp. – coś mi zazgrzytało. Było tu dla mnie za dużo autora, jego własnych poglądów i opinii, a literatura faktu powinna być jednak bardziej obiektywna. Nawet jeśli większość czytelników zapewne zgodzi się z autorem, że wszystko to ma w sobie sporo szarlatanerii i nie jest szczególnie wiarygodne, myślę, że wystarczyłoby postąpić jak w poprzednich rozdziałach. Opisać problematykę, podać dane wyjaśniające, jakiej części rosyjskiego społeczeństwa kwestia dotyczy, no i pozwolić czytelnikowi wyciągnąć własne wnioski. Na szczęście w kolejnym rozdziale Strzyżewski wrócił do bardziej obiektywnego stylu i ciekawostek o rosyjskich absurdach.
Rosja. Mocarstwo absurdu i nonsensu to książka dla każdego, kto chciałby zrozumieć ten kraj, wychodząc poza popularne twierdzenie, że Rosja to po prostu stan umysłu. Strzyżewski udowadnia, że jest to państwo bardzo różnorodne, mierzące się na przestrzeni wieków z różnymi problemami, które ukształtowały takie a nie inne społeczeństwo. Książka, mimo dużej ilości przewijających się tu liczb, jest napisana bardzo przystępnym językiem, czyta się ją szybko, a wiele zawartych w niej historii zapewne zostanie ze mną na dłużej.

Przeczytane: 5.10.2023
Ocena: 7/10

Ciekawy i potrzebny reportaż o dość prowokacyjnym tytule, co się akurat ceni, bo sama na tę książkę zwróciłam uwagę właśnie ze względu na tytuł. Jezus umarł w Polsce to cytat z jednego z wywiadów – jeden z młodych uchodźców na granicy polsko-białoruskiej miał na imię właśnie Jezus, udało mu się dostać do Polski, ale próbę tę przypłacił życiem. Takich tragedii jest więcej, dlatego książka Grynberga – nawet jeśli nie trafi do zbyt szerokiego grona czytelników – jest bardzo potrzebna, nie można tej problematyki zamiatać pod dywan. Ale choć reportaż mi się podobał, pozwolę sobie jednak zacząć od jego wad. Przede wszystkim Jezus umarł w Polsce to zbiór wywiadów z osobami związanymi z kryzysem uchodźczym (głównie mieszkańcami strefy przygranicznej), brakuje mi tu jednak wstępu, podsumowania, jakiejś analizy sytuacji. Nie każdy dokładnie śledził doniesienia prasowe, nie wszystkie były tu wiarygodne, więc rzetelne przedstawienie problemu powinno być wręcz obowiązkową częścią książki. Ponadto wyjątkowo nie podpasował mi sposób przeprowadzania wywiadów przez Grynberga – powtarzalne pytania, często pod określoną tezę, a w przypadku innych poglądów niż rozmówca (np. gdy rozmawiał z członkami Straży Granicznej) jego pytania były wręcz agresywne i atakujące. Nie było to dla mnie zbyt profesjonalne podejście i wcale mnie nie zdziwiło, że np. pierwszy strażnik nie chciał dalej z nim rozmawiać… Na szczęście reportaż ratują świetni rozmówcy, którzy wiedzą, co chcą powiedzieć, nie potrzebują pytań prowadzących, opowiadają o czysto ludzkiej stronie kryzysu uchodźczego. To ich doświadczenia są najbardziej poruszające, a zarazem dające nadzieję, że nie wszyscy w tym kraju są jednak obojętni, łykają ślepo medialną propagandę. Smutne jest jednak to, że oni wszyscy nie mają nadziei na szybkie i skuteczne, a przede wszystkim humanitarne rozwiązanie problemu. Warto przeczytać, jednak dobrze wcześniej zapoznać się z rzetelnym przedstawieniem sytuacji na granicy polsko-białoruskiej, bo taki wstęp pomoże lepiej wczuć się w lekturę.

Przeczytane: 19.10.2023
Ocena: 7/10

Trzy lata temu czytałam reportaż Winnickiej i Sturisa pt. Głosy poświęcony morderstwu na wyspie Jersey. Nie zdawałam sobie wtedy sprawy, że dziennikarze postanowili pozostać na wyspie po skończonym śledztwie, bo usłyszeli o kolejnej głośnej sprawie. W sierocińcach na Jersey przez kilkadziesiąt lat znęcano się (seksualnie, fizycznie i psychicznie) nad dziećmi, a większość sprawców wciąż chodziła wolno, mimo głośnego śledztwa. Jak to się mogło stać? Autorzy powołują się tutaj na tzw. Jersey way, które można różnie rozumieć, ale dla wielu mieszkańców wyspy oznaczało dumę ze sposobu życia i dążenie do jak najmniejszej ilości zmian na Jersey – a już najgorsze byłyby te zmiany narzucone z zewnątrz. Więc kiedy z większej wyspy Brytyjczycy przysyłają na Jersey służby mające zająć się śledztwem, okazuje się, że znęcanie się nad dziećmi to tylko wierzchołek góry lodowej. Na wyspie ręka rękę myje, wszyscy się znają, nie będą przecież oskarżać swoich, a wyciąganie na powierzchnię takich afer tylko psuje wizerunek Jersey… Winnicka i Sturis rozmawiają z niezależnymi blogerami, z prowadzącymi przed laty śledztwo policjantami z Wielkiej Brytanii, z niektórymi ofiarami. Przytaczają szerokie fragmenty zeznań ofiar, przez które naprawdę ciężko przebrnąć. Cytują wypowiedzi polityków, materiały ze śledztwa, artykuły prasowe. To bardzo rzetelny reportaż – niczego innego się zresztą nie spodziewałam, Winnicka przyzwyczaiła mnie tu już do wysokiego poziomu swojej twórczości. Całościowo uznaję książkę za nieco słabszą niż Głosy, nieco za bardzo chaotyczną, wciąż jednak ciekawą i – ze względu na trudną tematykę – bardzo poruszającą. Nie słyszałam wcześniej o tej aferze na Jersey, choć też nic w tym dziwnego – takich spraw niestety było całkiem sporo na całym świecie, choć mało gdzie nakładało się to wszystko na tak małe, zamknięte społeczeństwo jak na wyspie. Mało gdzie można było usłyszeć polityka mówiącego, że ofiar może i szkoda, ale dobrego imienia Jersey jednak bardziej. Polecam, choć uprzedzam: Władców strachu nie czyta się łatwo…

Przeczytane: 5.10.2023
Ocena: 7/10

Z Domosławskim mam ten problem, że jego reportaże są dla mnie bardzo nierównomierne. To samo czułam wcześniej, czytając Śmierć w Amazonii, to samo miałam z Gorączką latynoamerykańską. Są tu rozdziały, które tworzą po prostu genialne reportaże – fascynujące, wciągające, pełne informacji, a zarazem bez zbędnego słowa, oddające emocje bohaterów… Ale są i rozdziały przegadane, męczące, z których mało co wynika. Do tego w książce panuje spory chaos, autor przeskakuje z kraju do kraju, chronologii też nie ma co tu szukać. Zazwyczaj przynajmniej w ramach danego rozdziału utrzymana jest konsekwencja, choć nigdy nie wiadomo, czy nagle Domosławskiemu nie przyjdzie nagle jakieś nawiązanie do Brazylii w reportażu o Argentynie i czy druga połowa rozdziału nie będzie o czym innym… To przeszkadza w czytaniu i sprawia, że nie byłam w stanie zachwycić się lekturą tak, jak ci, co mi ją polecili 😉 . Muszę jednak przyznać, że pod kątem treści i poruszanych tematów Gorączka latynoamerykańska to reportaż naprawdę fascynujący – zwłaszcza, jeśli czyjaś wiedza o południowoamerykańskich dyktaturach ogranicza się tylko do Castro i Pinocheta. Domosławski analizuje zmieniającą się sytuację polityczną na kontynencie, mieszanie się Stanów Zjednoczonych do lokalnej polityki, a przede wszystkich słucha miejscowych. Szkoda, że ten reportaż ma już kilkanaście lat i nie obejmuje czasów najnowszych, bo aż chciałoby się poznać ciąg dalszy niektórych afer. Całościowo Gorączka latynoamerykańska – mimo nierównego poziomu i chaotyczności – podobała mi się, naprawdę sporo się dowiedziałam, a wiele opowieści mnie wciągnęło na tyle, że chciałam wiedzieć jeszcze więcej.

Przeczytane: 29.09.2023
Ocena: 7/10