Strona po stronie

To moje drugie – po Strupie – zetknięcie z twórczością Kobylarczyk i muszę przyznać, że Ciałko przebija tamten reportaż chyba pod każdym względem. Tematyka, która zaciekawiła mnie, gdy tylko po raz pierwszy usłyszałam o tej książce, a która okazała się jeszcze bardziej poruszająca, niż się tego spodziewałam… W powojennej Hiszpanii przez kilkadziesiąt lat kobiety miały bardzo ograniczone prawa, a rodzone przez nie dzieci władze widziały jako państwowe. Więc jeśli uznano, że maluchom będzie lepiej w odpowiedniej, katolickiej rodzinie, to niemowlęta bezceremonialne zabierano. Jeśli byłaś młodą dziewczyną noszącą nieplanowaną ciążę i ukrytą przez rodzinę w katolickim ośrodku, pewnie nakłonili cię do oddania dziecka do adopcji. Jeśli rodziłaś nieślubne dziecko w szpitalu, mogłaś usłyszeć, że zmarło przy porodzie, a ciała nie zobaczysz, szpital się wszystkim zajmie. Jeśli za niewłaściwe poglądy polityczne (co w dyktaturze Franco obejmowało dość szeroki zakres pojęć) siedziałaś w więzieniu z dzieckiem, po prostu któregoś dnia ci je odbierano. Ale nawet bycie mężatką niczego nie gwarantowało, dzieci znikały z porodówek, a rodziców informowano o ich śmierci. Zaś inni rodzice dostawali odpowiednie dokumenty i niemowlę, które często nie było nawet oficjalnie adoptowane, tylko fałszowano cały akt urodzenia… W cały proceder zamieszane było państwo i kościół, co sprawia, że po dziś dzień ofiarom ciężko nie tylko dojść jakiejś sprawiedliwości, ale też czegokolwiek się o sobie dowiedzieć.
Kobylarczyk przedstawia tu historie kilku osób – dzieci, które nagle odkryły, że zostały adoptowane, choć czasem brakuje poświadczających adopcję dokumentów; a także rodziców i członków rodzin, którzy podejrzewają, że ukradziono im dzieci lub których zmuszono do podpisania papierów adopcyjnych. Opowieści te przeplatają się z wypowiedziami Enrique Vili Torresa -prawnika i pisarza, również będącego takim zabranym dzieckiem, który pomaga innym dzieciom odnaleźć swoje korzenie. I szacuje, że takich przypadków mogło być nawet ok. 300.000…
Przy Strupie zarzucałam autorce chaotyczność, w Ciałku historie też są przemieszane, ale czyta się to dużo lepiej i przeplatane opowieści tworzą jednak spójną całość. Reportaż jest krótki, nie ma w nim żadnego niepotrzebnego słowa. Są tu informacje historyczne, cytaty z mediów itp., ale główną treść książki stanowią rozmowy z bohaterami – a to sprawia, że Ciałko jest reportażem wręcz porażającym. Na mnie wywarł ogromne wrażenie i bardzo polecam lekturę.

Przeczytane: 6.11.2024
Ocena: 9/10

Reportaż o mobbingu w Polsce – pomyślałam sobie, że zapowiada się ciekawie, gdy tylko zobaczyłam ten tytuł. Masz się łasić nie spełniło jednak moich oczekiwań, choć nie jest to zły reportaż. Jest jednak przede wszystkim za krótki (niespełna 250 stron), przez to kompletnie niewyczerpujący tematu, a nawet niepokrywający najważniejszych punktów. Książka składa się głównie z opowieści ludzi, którzy doświadczyli mobbingu – m.in. pracowników ochrony zdrowia, uczelni, urzędów, korporacji i ich call centerów… Zabrakło mi tu trochę szerszego spojrzenia na mobbing w zawodach związanych z niżej wykwalifikowaną pracą fizyczną, choć autorce udało się dość dobrze zaprezentować, że żadne wykształcenie ani prestiż zawodu nie gwarantują, że człowiek będzie zachowywał się w pracy po ludzku. Muszę też przyznać, że jak początkowe historie słabiej do mnie trafiły i nie spodziewałam się, że przekonam się do tej lektury, to potem było już dużo lepiej.
Ale choć indywidualne historie ofiar mobbingu są ważne, jest to na tyle znaczący problem, że powinien on być omówiony pod wieloma względami. Tymczasem sytuacja prawna i statystyki są tu podane bardzo po łebkach, fragmentarycznie dołączone do innych rozdziałów. Bednarczykówna przeprowadziła też dwa wywiady: z doktorantką UW prowadzącą kurs z podstaw mobbingu oraz z pełnomocnikiem procesowym ds. prawa pracy – to było chyba takie największe spojrzenie z zewnątrz na to, jak działa mobbing, co można zrobić, jak wygląda polskie prawo w tym zakresie. Do tego jeszcze pojedyncze wypowiedzi innych specjalistów w odniesieniu do przytoczonych historii… Za mało i w niezbyt uporządkowany sposób – skończyłam książkę i miałam poczucie, że dalej mi tu czegoś brakuje.
Ciekawostką jest tu wywiad z Ewą Wanat, byłą radiową redaktorką naczelną, która przyznała się do zachowań mobbingujących i próbowała otwarcie mówić, jak to wygląda z drugiej strony. Oczywiście, usprawiedliwiając się, nie przypominając sobie wszystkiego, ale czego innego by tu się spodziewać – i tak pewnie przyznała więcej niż większość takich szefów, choć z tego wywiadu wynika trochę, że wcale nie było tak źle… Na plus też przystępny język reportażu, dobrze się go czytało mimo dość trudnej tematyki i ciężkich historii. Warty uwagi temat, ale chcę wierzyć, że powstanie jeszcze dokładniejsza i bardziej informacyjna książka w tej tematyce.

Przeczytane: 3.11.2024
Ocena: 6/10

Nie ma jednej Rosji to reportaż liczący już sobie ponad dekadę, więc sytuacja polityczna się nieco zmieniła, jednak przedstawiony przez Włodarczyk przekrój społeczeństwa dalej wydaje się bardzo trafnie opisany. Dziennikarka spędziła w Rosji kilka lat jako korespondentka TVP i choć skupiała się raczej na filmach dokumentalnych, z części zebranych przez nią materiałów powstała właśnie ta książka. Jest to właściwie zbiór krótkich (każdy na ok. 10 minut czytania) reportaży poświęconych mniej lub bardziej zwykłym ludziom z różnych części Rosji. Będą tu więc i moskiewscy bogacze, opozycyjna aktywistka, buriacki rybak znad Bajkału, założycielka sekty czczącej Putina jako nowe wcielenie św. Pawła, nocny fotograf moskiewskich klubów, bezdomne dziecko, uczennica szkoły dla kadetek czy kobieta zbierająca wspomnienia żyjących jeszcze mieszkańców Katynia… Włodarczyk udało się przedstawić tak różne postacie o tak zróżnicowanym światopoglądzie, że książka wciąga od początku do samego końca. Tytuł też okazał się niesamowicie trafny.
Jakiś czas temu czytałam drugą książkę Włodarczyk pt. Szalona miłość i jednym z moich komentarzy po lekturze było: Podchodzi mi styl Włodarczyk, choć wycięłabym z reportażu jej osobiste wstawki i pozostawiła tylko wypowiedzi Rosjan – dokładnie taką samą uwagę mam i do tej książki. Mocno irytowała mnie obecność autorki w Nie ma jednej Rosji, z drugiej jednak strony miała naprawdę świetnych rozmówców i te reportaże same w sobie się bronią. Zresztą wokół swoich bohaterów Włodarczyk snuje różne historie, pozwalające spojrzeć szerzej na kraj. Dowiadujemy się więc też o wsiach-pokazówkach, o nocnym życiu i korkach w Moskwie, o protestach i opozycji, o syberyjskim kłusownictwie i szamanach… To jest naprawdę fascynujący reportaż i świetnie mi się go czytało, tylko znowu – po co w nim tyle autorki? 😉 Bez jej komentarzy byłoby to mocne 8/10, ale i tak oceniam książkę jako bardzo dobrą.

Przeczytane: 22.10.2024
Ocena: 7/10

O tym, że retencja w Polsce jest na zdecydowanie za niskim poziomie, wiadomo nie od dziś. Złe gospodarowanie wodą, susze, powodzie – to problemy, o których w mediach mówi się sporo. Z ciekawością sięgnęłam jednak po Hydrozagadkę Mencwela, licząc na solidną dawkę informacji, które pozwolą mi ułożyć sobie w głowie oraz rozszerzyć dotychczasową wiedzę. Autor zachwycił mnie już niegdyś Betonozą, wiedziałam więc, że potrafi w świetny sposób przedstawiać tę niełatwą tematykę.
Reportaż o wodzie okazał się również bardzo dobry, choć wciągnął mnie mniej niż ten poprzedni – głównie dlatego, że pierwsze rozdziały były dla mnie nieco przegadane. Dopiero ostatnia część książki to była ta pigułka informacyjna z mnóstwem przykładów, ciekawostek, skupiająca się na najbardziej mnie interesujących tematach. Nie znaczy to, oczywiście, że poprzednie rozdziały były słabe – część historyczna o dawnych relacjach Polaków z wodą i ziemią okazała się niesamowicie fascynująca. Nie wszystko jednakowo, ale naprawdę sporo się z lektury dowiedziałam. Mencwel nie ukrywa, że z dbaniem o obieg wody w przyrodzie w Polsce jest źle, a odpowiadają za to głównie władze i przemysł – jasne, że dobrze jest podejmować drobne, prywatne wysiłki dotyczące oszczędzania wody, ale dopóki równocześnie wybiera się władze, które przyrodę mają w poważaniu, to te małe działania niewiele dadzą…
Jednocześnie autor podkreśla, że większość zmian da się odwrócić. Podaje przykłady lokalnych inicjatyw, zarówno w Polsce, jak i za granicą i podkreśla: potrzebujemy tego więcej, potrzebujemy tego na skalę państwową. Myślę, ze sprawia to, że – wbrew pozorom – Hydrozagadka to reportaż dość pozytywny. Społeczeństwo coraz lepiej widzi, że coś jest nie tak (nie da się nie zauważać susz i powodzi), a z zagranicy spływają przykłady zmian na lepsze. Nie jest to książka, która ma nastraszyć czytelników przed nadchodzącą klęską – Mencwel dąży do tego, by zrozumieli oni, dlaczego jest jak jest, co zrobiono, by do tego dopuścić i co można zrobić, żeby obecne procesy odwrócić. Naprawdę warto przeczytać.

Przeczytane: 18.10.2024
Ocena: 7/10