Tag: austriacka

Choć Hałastra nie znajdzie się w czołówce moich ulubionych książek z tego roku, to jednak było coś w tej lekturze, co mnie przyciągnęło, spodobało się, sprawiło, że ponad połowę przeczytałam za jednym podejściem. Ta austriacka powieść jest mocno na bakier z chronologią wydarzeń, ale zaskakująco mi to nie przeszkadzało. Równolegle toczy się tu opowieść narratorki, która wspomina różne sytuacje związane ze swoją rodziną i próbuje wypytać – głównie swoją ciotkę – o życie babci Marii, oraz historia samej Marii. Ta druga jest zdecydowanie ciekawsza, może właśnie dlatego, że oparta na niedomówieniach i wyobrażeniach autorki. Czytając, nigdy nie mogłam mieć pewności, co w życiu Marii wydarzyło się naprawdę, co mogła źle zapamiętać lub przeinaczyć jej córka, a co dodała od siebie sama narratorka, po prostu chcąc, by tak właśnie wyglądała przeszłość. Jest to dość specyficzny zabieg, ale sprawia, że historia toczy się płynnie i jest momentami całkiem poruszająca.
Hałastra liczy sobie niecałe 200 stron i naprawdę nie miałabym nic przeciwko paru dodatkowym rozdziałom. Główna historia toczy się w czasach I wojny światowej, gdy mąż Marii, Josef, zostaje wysłany na front, a kobieta musi sobie poradzić sama z dziećmi. Ma jednak problem: jest niezwykle piękna, a to przyciąga do niej mężczyzn, wykorzystujących fakt nieobecności męża. Stwarza to nie tylko niebezpieczne dla kobiety i jej dzieci sytuacje, ale rodzi też plotki w małej wiosce, które również potrafią skutecznie utrudnić życie… Trafiła do mnie postać Marii, z ciekawością śledziłam losy jej rodziny i targające nią emocje, z nieco mniejszym zaś zainteresowaniem przebrnęłam przez fragmenty z narracją pierwszoosobową oraz rozmyślaniami i rozmowami autorki. Cieszę się, że przeczytałam tę książkę – lubię zresztą sięgać po literaturę austriacką – nie jestem jednak pewna, czy skuszę się na kontynuację. W końcu Maria już zmarła, a czy losy kolejnych pokoleń będą równie ciekawe? 😉

Przeczytane: 20.11.2024
Ocena: 7/10

Klasyka austriackiej literatury tym razem nieszczególnie mi podeszła. Człowiek bez właściwości kojarzył mi się z książkami tak chętnie wybieranymi na lektury szkolne w liceum – rozwlekłymi i pełnymi filozoficznych rozważań. Do tego napisanymi w dość trudny w odbiorze sposób – to moja pierwsza w tym kończącym się już przecież roku książka, w której tak często łapałam się na tym, że nie wiem, co przed chwilą czytałam. Nudziło mnie to i moje myśli odbiegały od lektury…
Na szczęście nie cały Człowiek bez właściwości jest taki – są też i rozdziały, w których się coś dzieje, a te czytało mi się w porządku 😉 . Głównym bohaterem jest Ulrich, matematyk bez właściwości, którego ojciec angażuje go w rodzącą się Akcję Równoległą. To planowana 70-ta rocznica panowania Franciszka Józefa, choć z założenia wydarzenia nie toczą się w Austro-Węgrzech, ale państwie nazwanym Cekanią (od popularnego C.K.). Na początku się trochę w tym gubiłam, bo z jednej strony autor pisze o Cekanii, a z drugiej we wszystkich rozmowach omawiana jest sytuacja austriacka, więc już nie wiedziałam, czy to ma być świat wymyślony czy prawdziwy. Jednak Musil opisał tu wiele ciekawostek z wiedeńskiego świata z początku XX wieku i muszę przyznać, że takie fragmenty wciągały mnie niesamowicie. Nieraz bawiły mnie też dyskusje prowadzone nad Akcją Równoległą i gdyby książka ograniczała się do takich rozdziałów, byłby to kawałek fajnej literatury. Niestety, to wszystko przeplatają różne rozważania społeczne czy filozoficzne – nawet nie wkładane w usta bohaterów, ale stanowiące po prostu rozważania nad Europą, człowiekiem, państwowością, moralnością… Nie neguję, że wiele z tych rozważań może być słusznymi i mądrymi, ale tego było stanowczo za dużo, zaserwowane w nieprzystępny sposób, no i jednak czego innego po tej lekturze się spodziewałam. Był to dopiero tom I Człowieka bez właściwości, ale po kolejne sięgać nie zamierzam – nie moja bajka, niestety.

Przeczytane: 20.12.2023
Ocena: 5/10

Zaskoczyła mnie ta powieść, okazała się dużo lepsza, niż się tego spodziewałam. Akcja rozgrywa się w austriackich Alpach, gdzieś w połowie XX wieku (Ścianę wydano w 1963 roku) – główna bohaterka i narratorka odwiedza znajomych w górskim domku. Nie poznajemy nawet jej imienia, bo nie uznaje ona, że taka wiedza jest potencjalnemu czytelnikowi jej notatek do czegoś potrzebna. Znajomi bohaterki jadą wieczorem do pobliskiego miasteczka, a ona decyduje się odpocząć w domku. Jednak kiedy budzi się rano, oni jeszcze nie wrócili, a kobiecie coraz bardziej wydaje się, że dzieje się coś dziwnego. Próbuje więc dojść do miasteczka i okazuje się, że to jest niemożliwe. Góry oddzieliła od świata potężna, niewidzialna ściana, za którą najprawdopodobniej wszyscy ludzie i zwierzęta umarli. Narratorka więc musi przeżyć sama w górach, zadbać o wyżywienie, kilka zwierząt pod swoją opieką, o przeżycie w trudnych, alpejskich warunkach. Początkowo lektura rodziła we mnie coraz więcej pytań – co się stało, dlaczego to się stało, czemu narratorka nie próbuje się przebić przez ścianę, tylko zaakceptowała swoją bezradność? Ona jednak nie odpowiadała na pytania, tylko opisywała swoją codzienność w tej niesamowitej sytuacji… a ja nagle odkryłam, że ta książka mnie wciąga, fascynuje, że nie przeszkadza mi brak odpowiedzi na te wszystkie pytania, bo to, jak opisano zmiany zachodzące w głowie kobiety, zachwyca mnie dużo bardziej niż potencjalne naukowe teorie ściany.
Lektura która mogła być ciekawą fantastyką lub antyutopią, stała się genialną powieścią psychologiczną. Wydawać by się mogło, że w tej górskiej codzienności niewiele się dzieje, ale czytelnik szybko zaczyna dostrzegać każdy mały drobiazg. Jak to nic się nie dzieje? A zmiany pogodowe? A karmienie zwierząt? A praca w polu? A zabawa z kotem? Kiedy myślę o tym po zakończonej lekturze, aż ciężko mi uwierzyć, w jak wciągający sposób można opisać takie życie. Mocno przełomowe są tylko dwa momenty – początek, gdy pojawia się tytułowa ściana, i koniec, którego spojlerować nie będę 😉 . Choć często robi to i sama narratorka, już w trakcie snucia opowieści wspomina, że coś się później stanie, nie ma tu niespodzianek. I nawet to mi nie przeszkadzało… Jest coś niesamowicie wciągającego w Ścianie Haushofer, do tego bardzo dobry styl i – niestety – niewielka objętość. W efekcie całość się raczej pochłania, a nie czyta 🙂

Przeczytane: 24.06.2022
Ocena: 8/10

Krótka Nowela szachowa to moje drugie zetknięcie z twórczością austriackiego klasyka. I choć nie zachwyciła mnie tak bardzo jak Niecierpliwość serca, to i tak czytało mi się ją bardzo dobrze, właściwie na jeden raz. Na niespełna stu stronach Zweig nie mógł w pełni wprowadzić głębszej analizy psychologicznej wielu bohaterów, skupił się więc na jednym z nich – i wyszło mu to świetnie. Dr B. to austriacki prawnik, którego Gestapo więziło miesiącami w izolacji od ludzi. Mężczyźnie udało się zdobyć książeczkę z rozpisanymi partiami szachów i, żeby czymś zająć myśli, zaczął grać sam ze sobą. Zweig w ciekawy sposób opisuje, jak zamknięcie i izolacja wpływają na psychikę więźnia, jak zmienia się ona pod wpływem wewnętrznej rywalizacji z samym sobą podczas wymyślanych partii szachów… Dla kontrastu z doktorem B. pojawia się też szachowy mistrz świata, Czentovic, który z kolei nie miał wybitnych zdolności w żadnej dziedzinie, dopóki nie odkrył szachów. Ich pojedynek to spotkanie ogarniętej szaleństwem niesamowitej inteligencji z pełnym dumy i pychy talentem w jednej jedynej dziedzinie. W Noweli szachowej mało co dzieje się fizycznie, ot przesuwane pionki na szachownicy, spacery i zamknięcie w więzieniu – cała akcja toczy się w głowach bohaterów. Osobiście bardzo lubię taką literaturę i gdybym miała na coś w tej książce narzekać, to jedynie na jej objętość – z przyjemnością sięgnęłabym po tę lekturę również, gdyby Zweig rozszerzył niektóre wątki.
Nowelę szachową czytałam w wersji angielskiej, bo – z tego, co mi wiadomo – po polsku ukazał się jedynie audiobook, a nic w wersji pisanej. Tłumaczenie było jednak lekkie i przystępne, myślę, że spora w tym zasługa i samego oryginału, bo Zweig naprawdę pięknie operuje słowem 🙂 . Całość wydarzeń obserwujemy okiem austriackiego narratora, który chciał zagrać w szachy z Czentoviciem, a całkowicie przypadkowo natrafił na doktora B. i wdał się z nim w rozmowę. Wyszła z tego bardzo fajna powieść (czy też bardziej: opowiadanie) psychologiczna. Myślę, że Nowela szachowa to dobra lektura na pierwsze spotkanie z twórczością Zweiga – krótka, dobrze napisana, ukazująca jego podejście do analizy psychologicznej postaci. Warto przeczytać 🙂

Przeczytane: 2.06.2022
Ocena: 7/10