Tag: austriacka

Krótka Nowela szachowa to moje drugie zetknięcie z twórczością austriackiego klasyka. I choć nie zachwyciła mnie tak bardzo jak Niecierpliwość serca, to i tak czytało mi się ją bardzo dobrze, właściwie na jeden raz. Na niespełna stu stronach Zweig nie mógł w pełni wprowadzić głębszej analizy psychologicznej wielu bohaterów, skupił się więc na jednym z nich – i wyszło mu to świetnie. Dr B. to austriacki prawnik, którego Gestapo więziło miesiącami w izolacji od ludzi. Mężczyźnie udało się zdobyć książeczkę z rozpisanymi partiami szachów i, żeby czymś zająć myśli, zaczął grać sam ze sobą. Zweig w ciekawy sposób opisuje, jak zamknięcie i izolacja wpływają na psychikę więźnia, jak zmienia się ona pod wpływem wewnętrznej rywalizacji z samym sobą podczas wymyślanych partii szachów… Dla kontrastu z doktorem B. pojawia się też szachowy mistrz świata, Czentovic, który z kolei nie miał wybitnych zdolności w żadnej dziedzinie, dopóki nie odkrył szachów. Ich pojedynek to spotkanie ogarniętej szaleństwem niesamowitej inteligencji z pełnym dumy i pychy talentem w jednej jedynej dziedzinie. W Noweli szachowej mało co dzieje się fizycznie, ot przesuwane pionki na szachownicy, spacery i zamknięcie w więzieniu – cała akcja toczy się w głowach bohaterów. Osobiście bardzo lubię taką literaturę i gdybym miała na coś w tej książce narzekać, to jedynie na jej objętość – z przyjemnością sięgnęłabym po tę lekturę również, gdyby Zweig rozszerzył niektóre wątki.
Nowelę szachową czytałam w wersji angielskiej, bo – z tego, co mi wiadomo – po polsku ukazał się jedynie audiobook, a nic w wersji pisanej. Tłumaczenie było jednak lekkie i przystępne, myślę, że spora w tym zasługa i samego oryginału, bo Zweig naprawdę pięknie operuje słowem 🙂 . Całość wydarzeń obserwujemy okiem austriackiego narratora, który chciał zagrać w szachy z Czentoviciem, a całkowicie przypadkowo natrafił na doktora B. i wdał się z nim w rozmowę. Wyszła z tego bardzo fajna powieść (czy też bardziej: opowiadanie) psychologiczna. Myślę, że Nowela szachowa to dobra lektura na pierwsze spotkanie z twórczością Zweiga – krótka, dobrze napisana, ukazująca jego podejście do analizy psychologicznej postaci. Warto przeczytać 🙂

Przeczytane: 2.06.2022
Ocena: 7/10

Od dawna intrygowała mnie zarówno ta książka, jak i postać Elfriede Jelinek – nadszedł w końcu czas, by zmierzyć się z twórczością austriackiej noblistki. Pianistkę czytało mi się zaskakująco ciężko, a gdy w końcu przebrnęłam przez lekturę, uznałam z niejakim żalem, że innych książek autorki czytać raczej nie będę. Nie jest to taki styl pisania, który do mnie trafia, choć nie da się zaprzeczyć, że Pianistka to dzieło, które wywiera na czytelniku wrażenie.
Tytułową bohaterką jest Erika, nauczycielka gry na pianinie i niespełniona artystka. Choć kobieta już jakiś czas temu przekroczyła trzydziestkę, wciąż mieszka z matką, która ma na nią destrukcyjny wpływ. Jelinek ukazała relację matki z córką w sposób tak przerysowany, że aż czytelnik miałby ochotę wysłać obie kobiety na terapię. A jednak ta część lektury była dla mnie najciekawsza, mimo że zachowania bohaterek mnie irytowały, to jednak wychodziłam z założenia, że dobra książka powinna wywoływać emocje. Pianistce to się udało.
Niestety, postać Eriki to nie tylko nieosiągnięty sukces muzyczny i niezdrowa relacja z matką. To także brak jakiegokolwiek spełnienia w relacjach damsko-męskich i tu na scenę wkracza uczeń Eriki, Walter. Długie opisy ich podchodów, prób wyjaśniania, o co im chodzi, nieudanych doświadczeń i żądań seksualnych… To było dla mnie za dużo. Jelinek szczegółowo opisuje fantazje seksualne bohaterów, skupiając się głównie na sado-masochistycznych pragnieniach Eriki. Ani taka tematyka nie jest mi bliska, ani nie podszedł mi sposób, w jaki autorka to wszystko opisała. Sporo fragmentów pozostawiało po sobie jedynie niesmak.
Zdaję sobie sprawę, że Jelinek jest zadeklarowaną feministką i kobieca seksualność to jeden z najważniejszych aspektów jej twórczości. Rozumiem też, że jej styl może wielu osobom przypaść do gustu – zwłaszcza tym, którzy lubią naturalistyczne opisy. Cieszę się, że miałam okazję poznać jedną z największych powieści Jelinek, ale doszłam też do wniosku, że z tą panią jest mi literacko nie po drodze. Bywa 🙂 .

Przeczytane: 20.10.2021
Ocena: 5/10

Chciałam w tym roku zapoznać się nieco z literaturą austriacką, a zacząć postanowiłam od klasyka. Stefan Zweig to jeden z najbardziej znanych austriackich pisarzy, tworzący głównie w latach dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku. Niewiele z jego twórczości przełożono na język polski, ale trafiłam na zbierającą dobre opinie Niecierpliwość serca. Zaczęłam ją czytać… i przepadłam.
Opowieść poznajemy z perspektywy podporucznika Antoniego Hofmillera, który opowiada napotkanemu pisarzowi, jak doszło do tego, że stał się bohaterem wojennym. A jego historia przez większość książki z wojną niewiele ma wspólnego. W pobliżu koszarów, gdzie mieszka bohater, znajduje się dom lokalnego węgierskiego magnata Kékesfalvy. Hofmiller trafia tam na kolację dzięki poleceniu znajomego i szybko zaprzyjaźnia się z samym Kékesfalvą i jego córką Edytą. Dziewczyna zakochuje się w młodym żołnierzu, a on sam widzi w niej tylko kalekie dziecko – Edyta jest sparaliżowana od pasa w dół. Ona go pożąda, reaguje emocjonalnie, odrzuca litość, a on nie potrafi czuć nic poza tą litością. Czasem przebija przez nią jedynie radość, jak to wszyscy go uwielbiają za to, że się nad nią lituje – sam wręcz porównuje siebie do boga.
Niecierpliwość serca to świetnie napisana powieść psychologiczna. Rozterki głównego bohatera poruszają czytelnika – tym bardziej, że wszystko jest przecież opowiedziane w pierwszej osobie. Najpierw niepewność, czy zwykłemu podporucznikowi wypada przychodzić w odwiedziny do magnata, litość dla chorej, współczucie, chęć i radość niesienia pomocy, duma z dobrego uczynku, wstyd, że ludzie pomyślą, iż zależy mu na pieniądzach, przerażenie, jak silnie zakochała się w nim Edyta… Emocje Hofmillera zmieniają się jak w kalejdoskopie, na bohatera zdaje się mieć wpływ każdy drobiazg, na wszystko reaguje bardzo emocjonalnie. I to wszystko tak bardzo wciąga, że nie chce się odkładać lektury, bo przez to przecież nie dowiem się od razu, co jeszcze strzeli do głowy młodemu żołnierzowi! A choć niektóre sytuacje są przewidywalne (np. gdy Hofmiller planuje samobójstwo, wiadomo, że tego nie zrobi, skoro sam bohater opowiada tę historię komuś już kilka lat później), to jednak zwroty akcji zaskakują i trzymają w napięciu.
Zatem mamy tu pomysłową fabułę, świetną kreację postaci (szczególnie Hofmiller i Kékesfalva), naprawdę dobry styl literacki… Niecierpliwość serca to powieść, do której pewnie będę chciała kiedyś wrócić, idealny początek zgłębiania literatury austriackiej 🙂

Przeczytane: 25.05.2021
Ocena: 9/10