Tag: rosyjska

Jak to zwykle bywa w przypadku książki różnych autorów (a w tym przypadku: dzienników różnych autorek), Oblężone to lektura bardzo nierówna. Każda z kobiet miała swój styl snucia opowieści i choć te różne spojrzenia były ciekawe, to jednak nie wszystkie podobały mi się jednakowo. W sumie mam wrażenie, że ułożono je od najlepszego do najgorszego, więc początek czytało mi się świetnie, a końcówkę męczyłam. Trzy kobiety, które przebywały podczas II wojny światowej w oblężonym Leningradzie i każda z nich zwracała uwagę na co innego. Oblężone to zaledwie fragmenty ich oryginalnych dzienników, mające na celu jak najlepsze przedstawienie życia w tamtych warunkach – życia, które nie dla każdego wyglądało tak samo.
Jelena Koczyna opisywała głód i strach, walkę o przetrwanie, zanik relacji międzyludzkich, gdy liczyło się tylko przeżycie – fragmenty jej dziennika były zdecydowanie najbardziej poruszające. Olga Bergholc to znana poetka, mogąca Leningrad opuścić, a jednak zdecydowała się tam wrócić dla miłości – w jej dziennikach, długich i literackich, dominuje właśnie to uczucie. Co tam głód (zresztą ze względu na swoją sławę i kontakty poetka wydawała się nie głodować tak bardzo jak inni mieszkańcy miasta), gdy miłość jej życia umarła, gdy można poflirtować z kimś innym, gdy tyle innych potężnych uczuć w jej sercu. Wspomnienia Bergholc tak mocno kontrastowały z dziennikiem Koczyny, że aż ciężko się je na początku czytało – szybko jednak mnie wciągnęły. Lidia Ginzburg z kolei mniej skupia się na własnych doświadczeniach, ale cytuje różne rozmowy, które ukazują, jak wyglądało życie codzienne w oblężonym mieście. Mniej mi podszedł jej styl i ten brak osobistych emocji, ale i wspomnienia Ginzburg są ciekawym uzupełnieniem lektury.
Myślę, że to interesująca książka – spojrzenie na oblężenie Leningradu, wszechobecny głód sprawiający, że niektórzy decydują się nawet na kanibalizm… Oczywiście nieraz się o tym słyszało, jednak czytanie wspomnień osób, które to przeżyły – do tego kobiet, które musiały być silniejsze, niż do tego przywykły – mocno porusza. Do tego wspomnienia Bergholc są przeplatane jej wierszami z tych okresów i muszę przyznać – choć nie przepadam za poezją 😉 – to te wiersze są jedną z najpiękniejszych części książki. Gdy miłosne wynurzenia autorki zaczynały działać mi na nerwy, nagle w tekst wplatano jej wiersz z czasów oblężenia i już czytało się dużo lepiej. Warto po tę lekturę sięgnąć 🙂

Przeczytane: 5.04.2022
Ocena: 7/10

Sięgnęłam po tę książkę zachęcona recenzjami sugerującymi, że pozwala ona świetnie zrozumieć zachowania Putina i cóż, czuję się mocno rozczarowana lekturą. Mimo że Człowiek bez twarzy to dobrze napisana książka, nie da się zaprzeczyć dziennikarskiemu warsztatowi Gessen, to po prostu za dużo mi tu zgrzyta. Po pierwsze – to nie jest biografia, wbrew temu, jak książka jest zaklasyfikowana. Biografia wymagałaby skupienia się na postaci Putina, a autorka chyba tak mocno nie lubi rosyjskiego prezydenta, że bardziej pisze o samym kraju niż o nim, najwidoczniej utożsamiając jedno z drugim. Człowiek bez twarzy to zbiór kilku ważniejszych wydarzeń z czasów końca ZSRS i początku tworzenia się Rosji wraz z komentarzami, jak na nie zareagował Putin. Są tu jakieś wstawki z jego życia, zdecydowanie jednak za mało, by książkę móc uznać za biografię. Do tego mnóstwo tu własnych przypuszczeń i opinii autorki, zdań w stylu myślę, że…, sądzę…, wydaje mi się…, które mocno psują mi odbiór lektury.
Ta subiektywność Gessen tym bardziej do mnie nie trafia, patrząc na końcówkę książki. Ostatni rozdział dotyczy wydarzeń z grudnia 2011, czyli masowych protestów, które rozpoczęły się po wyborach parlamentarnych, co do których było wiele wątpliwości, jeśli chodzi o ich uczciwość. Człowiek bez twarzy ukazał się już w marcu 2012, kiedy protesty nadal trwały i – jak dziś wiemy – nie przyniosły Rosji wielkich zmian, wkrótce potem Putin po raz kolejny został prezydentem. Jednak końcówka książki jest tak pełna naiwnych nadziei na zmiany, że aż przychodzi mi na myśl, iż Gessen sama żyje w swojej bańce (jak sama wspomina o innych Rosjanach). Nie dostrzega, ilu Rosjan faktycznie popiera politykę Putina, skoro ona sama i jej znajomi się z nią nie zgadzają. Nie ma w tej książce żadnej obiektywnej analizy, żadnej próby spojrzenia na to, dlaczego prezydent wciąż cieszy się popularnością wśród wielu rodaków. Dostajemy tu tylko podsumowanie działań, które Putin i jego sprzymierzeńcy podejmowali niezgodnie z prawem rosyjskim i międzynarodowym, robiąc po prostu, co chcieli. Jasne, jest to ważne, nie można tego pominąć, ale to tylko część, a nie całość historii.
Mimo że Człowieka bez twarzy generalnie czyta się szybko i dobrze, że książka pozwala przyjrzeć się z bliska kilku większym rosyjskim aferom z początku XX wieku, to lektury nie polecam. Nie jest to biografia, nie pozwala lepiej zrozumieć działań Putina, a do tego książka została wydana dziesięć lat temu, czyli pomija całkowicie czasy, gdy po Miedwiediewie Putin został po raz drugi prezydentem. Lepiej poszukać jakieś nowszej, dokładniejszej i bardziej całościowej biografii…

Przeczytane: 2.04.2022
Ocena: 5/10

Dziesięć kawałków o wojnie to książka, którą się zainteresowałam już jakiś czas temu. Wspomnienia żołnierza z wojny w Czeczenii – brzmiało to dość interesująco, bo o samej wojnie za dużo nie wiedziałam, a narracja pierwszoosobowa zawsze do mnie trafia bardziej niż suche fakty historyczne. A jednak książka Babczenki trafiła na mojego Kindle’a dwa lata temu i tak sobie trwała – wynajdywałam co rusz lepsze lektury, coraz częściej myśląc, że raczej nie ma co oczekiwać cudów po rosyjskich wspomnieniach wojennych. Jak bardzo się myliłam! 😉
Książka jest podzielona na dwie części – pierwsza to wspomnienia autora, a druga to opis doświadczeń młodego żołnierza Artioma. Nie jest to żadna konkretna postać, Babczenko zebrał wspomnienia i historie znajomych żołnierzy i stworzył z nich bohatera książki i jego kolegów. Młodych, zaledwie osiemnastoletnich chłopców, którzy nie mogą się wykupić od służby wojskowej i których państwo Jelcyna wysyła na front. Nieprzygotowanych, nienauczonych obchodzenia się z bronią, nierozumiejących, o co toczy się wojna. W końcu Czeczenia to część Rosji, więc albo oni są Rosjanami i nie powinno się zabijać braci, albo są wrogami kraju, więc ruszcie poważną kampanię, a nie że strzelanina, a potem zawieszenie broni, negocjacje przerywane kolejnymi atakami. Ale odpowiedzi nie ma na żadne z pytań nękających młodych chłopaków siedzących w okopach i koszarach, głodnych, zawszonych, przemarzniętych, poturbowanych nie przez wroga, ale przez falę w wojsku. Przyznam, że ta część opisująca, jak starsi żołnierze znęcają się nad młodszymi kolegami, była dla mnie chyba bardziej przerażająca niż same opisy wojny. Nie dziwi potem, że w książce często padają przekleństwa – aż dziwnie byłoby bez nich, w końcu to mniej lub bardziej dokładnie przytoczone cytaty i nikt mi nie wmówi, że używano tam bardziej kulturalnego słownictwa 😉 . A najbardziej poruszają przemyślenia, czasem prezentowane jako przerywnik akcji, czasem w formie dialogów między żołnierzami czekającymi, aż coś się zacznie dziać. Żołnierzami, którzy sami siebie nazywają mięsem armatnim, którzy nienawidzą swoich dowódców, władz państwowych, Czeczenów (oni mają taką samą broń, mogą zrobić nam to, co my robimy im…), starszych stażem żołnierzy. Którzy żyją już tylko wojną i nie są w stanie wyobrazić sobie powrotu do normalnego życia. Bo normalne życie to wojna. Jak tymi rękoma, na których jest tyle krwi, dotknąć potem ukochanej kobiety? Gdzie trzymać w domu karabin, który w namiocie wisiał nad głową śpiącego? Ci osiemnastoletni chłopcy wysłani przymusowo na I wojnę czeczeńską, jeśli przeżyli, to na II wojnę zgłaszali się na ochotników. Nie potrafili już żyć bez wojny…
Dziesięć kawałków o wojnie to nie jest reportaż czy książka historyczna, pozwalająca zrozumieć czytelnikowi obie wojny czeczeńskie. Wręcz przeciwnie, nie ma tu żadnego zrozumienia i wyjaśnienia, bo brakowało go walczącym żołnierzom rosyjskim. Oni mieli iść, gdzie każą, strzelać, do kogo każą i ginąć, kiedy Czeczeni strzelali. Może to jest najbardziej przerażające, bo przecież te wojny miały miejsce w latach dziewięćdziesiątych, tak niedawno, wydawać by się mogło, że ludzie wynieśli jakieś nauki z wojen światowych i późniejszych konfliktów. Choć sporo czytam literatury wojennej, to Dziesięć kawałków o wojnie mną wstrząsnęło i zapewne na długo ze mną zostaną przemyślenia z tej lektury…

Przeczytane: 8.05.2021
Ocena: 8/10