Strona po stronie

Lenę Khalid – Polkę na pustyni – obserwuję w internecie już od dawna; to jej instagram oraz reportaż Sabeli Wszystkie ziarna piasku przybliżyły mi temat okupacji Sahary Zachodniej. Dlatego z ciekawością sięgnęłam po debiutancką książkę Khalid Córki chmur poświęconą kobietom z tej ostatniej afrykańskiej kolonii. W internetowej twórczości Khalid pasuje mi jej nieowijanie w bawełnę oraz emocjonalność, bałam się jednak, jak sprawdzi się to w reportażu. Na szczęście autorce udało się oddać głos Saharyjkom, samej pozostając niemal niewidoczną – osobiście nie lubię, gdy w reportażu autor za bardzo zwraca na siebie uwagę i cieszę się, że w przypadku Córek chmur udało się tego uniknąć. A doświadczenia i przeżycia niektórych z bohaterek były takie, że podejść bezemocjonalnie się do nich nie dało, trafiło jednak do mnie to, w jaki sposób Khalid pisze o tragicznych wydarzeniach w życiu Saharyjek, ze współczuciem i bez oceniania.
Każdy rozdział to opowieść o jednej kobiecie, czyta się je szybko i lekko, mimo nieraz bardzo trudnej tematyki. Autorka starała się tak ułożyć te opowieści, by poznać nie tylko ich bohaterki, ale też wycinek historii i sytuacji politycznej Sahary Zachodniej. Osobiście tej części historycznej / politycznej z chęcią widziałabym tu więcej, te wątki zostały tu potraktowane zbyt pobieżnie i gdybym nie czytała wcześniej sporo o Saharze, po lekturze Córek chmur pozostałby mi niedosyt informacyjny. Naturalnie rozumiem, że w centrum książki stały kobiety i ich życiorysy, jednak ich życie wygląda tak a nie inaczej właśnie przez historię i politykę. Mimo to nie da się ukryć, że same opowieści o Saharyjkach niesamowicie mnie wciągnęły i też nie obraziłabym się, gdyby były one bardziej rozbudowane.
Warto sięgnąć po Córki chmur Khalid, nawet jeśli prosty język książki może świadczyć o tym, że jest to debiut autorki. Reportaż porusza ważną tematykę, właściwie niepojawiającą się w polskich mediach, a gdy się już pojawia, to kobieca perspektywa schodzi na jeszcze dalszy plan. Khalid oddała głos Saharyjkom, pokazała ich kulturę, zwyczaje, walkę o wolność, podejście do miłości i bliskich. To niezwykle ciekawy reportaż, pobudzający wyobraźnię… nawet jeśli niektórych obrazów zdecydowanie nie chcemy sobie wyobrażać.

Przeczytane: 3.02.2025
Ocena: 7/10

Opis książki mnie zmylił – spodziewałam się tu więcej o działalności Lebensbornu i porwaniach oraz zniemczaniu dzieci, które wyglądały na aryjskie. Oczywiście ten wątek Malinowska też dość mocno zgłębiła, ale Brunatna kołysanka to reportaż o zdecydowanie szerszej tematyce. Dla mnie to jednak zaleta, więc choć dostałam nie do końca to, czego się spodziewałam, to myślę, że książce wyszło to tylko na dobre.
Są tu więc historie dzieci odebranych rodzicom w Polsce i wysłanych do Niemiec w celu wychowania ich na Niemców. Są odebrane dzieci przymusowych robotników wywiezionych do Rzeszy – wcale niekoniecznie polskiego pochodzenia, a pochodzenie niektórych do dziś pozostało nieznane. Niektóre z nich mogły faktycznie urodzić się Niemcami, ale kto by to był w stanie udowodnić w powojennym chaosie? Dla mnie Brunatna kołysanka to książka o przymusowo przesiedlanych dzieciach, z którymi nikt się nie liczył. Jedyne, co się liczyło, to polityka – Niemcy wykrwawiający się na froncie wschodnim potrzebowali nowych Niemców, Polacy wykrwawieni latami wojny i okupacji potrzebowali nowych Polaków. Tragedia czy dobro dzieci nikogo nie interesowały. I o ile dziecka szukali zrozpaczeni rodzice i bliscy – miało to wszystko sens, nawet jeśli maluch nie pamiętał ani ich ani języka polskiego. Ale zabieranie niemówiącego po polsku dziecka od kochającej go niemieckiej rodziny na tułaczkę po przemocowych sierocińcach, bo w Polsce nikt bliski nie został…? Niektóre ówczesne decyzje polityczne nie mieszczą się w głowie współczesnemu człowiekowi.
Malinowska opowiada też o katowickim adwokacie Romanie Hrabarze, który po wojnie zajmował się odzyskiwaniem odebranych przez Niemców dzieci. Dowiadujemy się o sytuacji politycznej i trudnościach, z jakimi adwokat musiał się mierzyć. Książka napisana jest bardzo dobrze, płynnie przechodzi się z historii na historię, z tematu na temat, a wszystko tworzy spójną całość. Temat na pewno nie jest wyczerpany, ale autorka zebrała wiele różnorodnych historii i ukazuje czytelnikom ciekawy przekrój problemów: każda sytuacja była indywidualna, każde dziecko było oddzielnym człowiekiem – jedne były przeszczęśliwe, że odnalazły rodziców, inne chciały uciekać z Polski do niemieckiej Mutti. Nic tu nie było czarno-białe i Malinowskiej świetnie udało się uchwycić kompleksowość tej problematyki. Brunatna kołysanka to ciekawy i poruszający reportaż, warto się z nim zapoznać.

Przeczytane: 30.01.2025
Ocena: 8/10

Na start zaznaczę: spójrzcie na tytuł. I jeśli mówienie w taki sposób o śmierci was razi – po książkę nie ma co sięgać, bo luźnych komentarzy i żartów (dla mnie nie zawsze śmiesznych) w Mamy trupa i co dalej trochę będzie i może to czytelnika irytować. Ja z tym problemu nie mam, zresztą po samym tytule nastawiłam się na taki a nie inny styl opowiadania, więc zdarzyło mi się nieraz uśmiechnąć. Choć ciężko mi też tę książkę nazwać reportażem, w gruncie rzeczy trudno ją nawet przypisać do jednej kategorii.
Mamy trupa… powstało jako efekt współpracy dwóch kobiet. Tołoczmańska to tanatokosmetolożka, edukująca w sieci nt. śmierci i branży pogrzebowej. Węglarz to pisarka, którą te tematy też interesują – czytałam już wcześniej jej reportaż pt. Wszystko, co powinieneś wiedzieć, zanim umrzesz. Tamta książka była napisana poważniejszym językiem i nie zaprzeczę, że trafiła do mnie bardziej – może też dlatego, że w Mamy trupa… autorka część tematów powtórzyła. W efekcie dużo lepiej mi się czytało rozdziały poruszające inne kwestie, nie miałam wtedy poczucia wtórnej lektury. Jednak jeśli dla kogoś to nowa tematyka (czyli ani nie czytał innej książki w temacie, ani nie był organizatorem czyjegoś pogrzebu), może tu znaleźć sporo ciekawostek przedstawionych w przystępny sposób. Niektóre informacje są oczywiste, więc poświęcenie im większej uwagi może trochę nudzić, inne z kolei zaskoczyły mnie i zaciekawiły.
Warto też wspomnieć o ładnym wydaniu książki – jako osoba w 90+% czytająca ebooki, rzadko mam okazję trzymać w ręku fajnie wydany papier. Tutaj mamy barwione brzegi, ładne ilustracje, wyraźnie zaznaczone przejścia między rozdziałami – z drugiej strony jest tego na tyle dużo, że choć książka liczy sobie 264 strony, lektura zajęła mi zaledwie 2 godziny. Dlatego jeśli sięgacie po Mamy trupa…, szukajcie wersji papierowej 😉

Przeczytane: 23.01.2025
Ocena: 6/10