Kategoria: Publicystyka

Po Patopaństwo sięgnęłam z ciekawości, nie spodziewając się jednak wielu nowych informacji – sporo o Polsce czytam, starając się orientować w różnych problemach, samego Śpiewaka też od jakiegoś czasu obserwuję w mediach społecznościowych i w wielu kwestiach mam zbliżone poglądy. Książka nie miała więc być dla mnie odkryciem i nim nie była, ale stanowiła zbiór dobrze dobranych przykładów i statystyk do mniej lub bardziej oczywistych rzeczy, które mogą stanowić dobrą bazę do różnych dyskusji polityczno-społecznych. Patopaństwo nie jest jednak lekturą skierowaną przeciwko którejś konkretnej nielubianej przez autora partii – wręcz przeciwnie, Śpiewak wielokrotnie udowadnia, że sporo z istniejących problemów to efekt wieloletnich (i wielorządowych) zaniedbań lub układów.
Autor różne patologie państwa polskiego podzielił na kilkanaście tematów, każdemu przypisując oddzielny rozdział – przeczytamy tu więc i o transformacji ustrojowej, mediach i wymiarze sprawiedliwości, podejściu Polaków do alkoholu czy podatków, o bankach, deweloperce, pracy… Tematyka jest różnorodna i widzimy, że wszędzie dzieje się pod wieloma względami źle, ale sporo kwestii stało się już taką codziennością, że niektórzy ich już nawet nie zauważają. Dla mnie jednym z najmocniejszych elementów książki są wypowiedzi zwykłych ludzi o ich doświadczeniach w danym temacie, które Śpiewak udostępnił na końcu każdego rozdziału – świetny dowód na to, że polityka nie dzieje się w próżni.
Patrząc kompleksowo, Patopaństwo nie było dla mnie odkrywczą lekturą, ale wciąż uważam, że to dobra i wartościowa książka, fajnie, że pojawiła się na rynku. Nie miałabym nic przeciwko większemu rozszerzeniu rozdziałów, bo często odnosiłam wrażenie, że tematy zostały mocno skondensowane, jakby Śpiewak bał się lania wody, chciał przedstawić same konkrety. Nie to, że zachęcam do niepotrzebnego rozwlekania rozdziałów, ale więcej przykładów, więcej cytatów i opowieści na rozszerzenie wielu tematów byłoby mile widziane. A także częstsze podkreślanie tego, co jednak działa, co w każdej kategorii funkcjonuje dobrze, bo przecież nie jest tak, że ta Polska jest jedną wielką patologią – trochę więcej pozytywnych przykładów mogłoby nieco zneutralizować mocno negatywny wydźwięk książki.

Przeczytane: 17.06.2025
Ocena: 7/10

Traumaland to książka, którą już od jakiegoś czasu chciałam przeczytać i którą po zakończonej lekturze ciężko mi ocenić, nie chcąc zamieniać recenzji w streszczenie całego tekstu 😉 Michał Bilewicz – psycholog społeczny i socjolog – zaserwował czytelnikom analizę różnorodnych badań pomagających zrozumieć, dlaczego Polacy są, jacy są. Kilkanaście procent książki to przypisy i bibliografia, jeśli ktoś chciałby zgłębić szczegóły, bo niektóre badania brzmią naprawdę ciekawie. To nie jest jedna z tych lektur, w których autor wymyśla własną tezę, a później na siłę próbuje ją udowodnić laniem wody (choć pewnie znajdą się tacy, co zarzucą Bilewiczowi pisanie pod tezę… i lektura poniekąd też odpowiada na pytanie, skąd się takie podejście bierze 😉 ), ale szczegółowa praca poparta zarówno własnymi, jak i cudzymi badaniami, nie tylko polskimi.
Każdy z nas spotkał zapewne kiedyś ludzi twierdzących, że Polacy nie mogą być inni, bo zabory, wojny, komunizm, wszystko to musiało mieć wpływ na ludzi. Czasem sama na takie hasła przewracałam oczami, bo ile można tłumaczyć wszystko przeszłością? Może jeszcze rozbicie dzielnicowe i liberum veto? Przecież mieszkańcy niemal każdego kawałka globu doświadczyli na przestrzeni dziejów różnych koszmarów, a jednak podejście do wielu kwestii jest tak różnorodne w innych krajach. Cóż, Bilewicz udowadnia, że historia ma jednak wpływ – nie tylko sama w sobie, ale też sposób, w jaki ją rozpamiętujemy, jak postrzegamy siebie jako naród i jak widzą nas inni. Autor tłumaczy, dlaczego ofiara może być też katem i skąd u wielu osób tak silna wiara w teorie spiskowe… A to tylko przykłady tego, co znajdziemy w Traumalandzie – mi ta książka trochę rzeczy ułożyła w głowie, fajnie było też zapoznać się z badaniami potwierdzającymi i tłumaczącymi oczywiste kwestie. Wyczytywanymi na bieżąco ciekawostkami i faktami co i rusz zarzucałam partnera i aż szkoda, że nie sposób zapamiętać wszystkiego 😉 Choć czasem mi coś zgrzytało w stylu książki – Traumaland nie jest napisany naukowym językiem, autor przeplata badania z anegdotami i różnymi historiami, no i nie zawsze to do mnie trafiało – to uważam, że jest to bardzo wartościowa lektura, wielu osobom może otworzyć oczy lub usystematyzować wiedzę, dostarczyć argumentów do ciekawych dyskusji… Warto 😉

Przeczytane: 12.05.2025
Ocena: 8/10

Nie miałam szczególnie wysokich oczekiwań odnośnie Patoposłuszeństwa Marceli, książka okazała się jednak słabsza, niż myślałam. Spodziewałam się jakiegoś dłuższego eseju, ciekawych przemyśleń dotyczących wyuczonej bezradności (na to wskazywał przecież podtytuł), a to, co dostałam… ciężko to nawet sensownie podsumować 😉 . I nie to, że przemyślenia Marceli są jakieś dziwne czy złe – wręcz przeciwnie, myślę, że sporo z nas zgodzi się z nim choć w części poruszanych tu kwestii. Problem leży jednak w tym, jak te kwestie zostały przedstawione. W pierwszych rozdziałach autor w kółko wałkuje tematy związane z posłuszeństwem i przemocą i o ile to pierwsze hasło z czasem schodzi na dalszy plan, to przemocy autor doszukuje się niemal wszędzie do końca książki. Z ciekawości skorzystałam z opcji wyszukiwania i różne odmiany słowa posłuszeństwo wyskoczyły mi 113 razy, a przemoc – 245 razy. W książce, której czysty tekst, bez przypisów, liczy sobie ledwo trochę więcej niż 200 stron. Powtórzenia – zarówno w używanym słownictwie, jak i w przemyśleniach – nieźle irytowały. Rozczarowały mnie też odniesienia i przypisy, choć było ich całkiem sporo. Jednak jeśli jakiś temat, szczególnie historyczny, mnie zaciekawił, to tutaj akurat przypisów brakowało, autor za to z zamiłowaniem odwoływał się tu do wciąż tych samych autorytetów z Davidem Graeberem, kontrowersyjnym amerykańskim antropologiem i anarchistą, na czele.
Lektura Patoposłuszeństwa okazała się przede wszystkim bardzo nużąca – kilkukrotnie rozważałam odłożenie nieskończonej książki. Przeczytałam do końca i myślę, że jest to dla mnie najgorsza lektura ostatnich miesięcy. Właściwie nic nowego się z niej dowiedziałam, wymęczyłam powtarzanie w niezbyt składny sposób kwestie, z którymi się zgadzam lub nie i na pewno nie zamierzam sięgać po inne wywody i przemyślenia Marceli.

Przeczytane: 2.04.2025
Ocena: 3/10